તાજેતરમાં જાહેર થયેલા નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સર્વે-6 (NFHS-6), 2023-24 ના આંકડાઓએ ગુજરાતની મહિલાઓના આરોગ્ય અંગે એક અત્યંત ચિંતાજનક અને ગંભીર ચિત્ર રજૂ કર્યું છે. રાજ્યની મહિલાઓમાં ઓવરવેઈટ અને મેદસ્વીપણું એટલે કે વજન વધવાની સમસ્યા અગાઉના વર્ષો કરતા ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહી છે. ખાસ કરીને ગુજરાતના ચાર મુખ્ય મહાનગરો – અમદાવાદ, સુરત, રાજકોટ અને વડોદરામાં અગાઉના સર્વે NFHS-5 (2019-21) ની તુલનામાં મેદસ્વી અથવા વધારે વજન ધરાવતી મહિલાઓની સંખ્યામાં તોતિંગ ઉછાળો નોંધાયો છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતો અને તબીબો આ પરિસ્થિતિ માટે આધુનિક બેઠાડું જીવન, બિનઆરોગ્યપ્રદ આહાર અને શારીરિક શ્રમના અભાવને મુખ્ય કારણ ગણાવી રહ્યા છે.
સર્વેના ચોંકાવનારા આંકડા
નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સર્વે-5 અને NFHS-6 ની સરખામણી દર્શાવે છે કે રાજ્યના શહેરી વિસ્તારોમાં મહિલાઓનું વજન અસાધારણ રીતે વધી રહ્યું છે. ટકાવારીના વધારાની દ્રષ્ટિએ સુરત શહેર સમગ્ર રાજ્યમાં મોખરે રહ્યું છે. સુરતમાં મેદસ્વી મહિલાઓની ટકાવારીમાં સૌથી વધુ 68.12% નો મોટો ઉછાળો નોંધાયો છે. રાજકોટમાં મેદસ્વિતાના પ્રમાણમાં 58.92% નો વધારો જોવા મળ્યો છે, જ્યાં 44.5% મહિલાઓ મેદસ્વિતાનો ભોગ બની છે. અમદાવાદમાં મેદસ્વી મહિલાઓની સંખ્યામાં 58.13% નો જ્યારે વડોદરામાં 28.67% નો વધારો નોંધાયો છે. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે વડોદરા સિવાયના અન્ય ત્રણેય મુખ્ય મહાનગરોમાં મેદસ્વિતાનો વૃદ્ધિ દર રાજ્યની સરેરાશ કરતા પણ ઘણો વધારે રહ્યો છે.
રાજ્યની સરેરાશમાં 41.4% નો ઉછાળો
મેદસ્વિતાનું આ વલણ માત્ર શહેરો પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ સમગ્ર રાજ્યના સરેરાશ આંકડાઓ પણ ડરાવનારા છે. NFHS-5 ના સમયગાળા દરમિયાન સમગ્ર ગુજરાતમાં મેદસ્વી મહિલાઓનું પ્રમાણ 22.7% નોંધાયું હતું, જે વધીને NFHS-6 માં 31.1% થઈ ગયું છે. આમ, સમગ્ર રાજ્ય સ્તરે મહિલાઓમાં મેદસ્વીપણામાં સીધો 41.4% નો વધારો નોંધાયો છે. અત્રે નોંધનીય છે કે આ વૈજ્ઞાનિક સર્વેક્ષણમાં 25.0 કે તેથી વધુ બોડી માસ ઇન્ડેક્સ (BMI) ધરાવતી મહિલાઓને ઓવરવેઈટ કે ઓબીસની શ્રેણીમાં ગણવામાં આવી છે.
આ પણ વાંચોઃ ગુજરાતમાં 90 ટકા ગામોમાં SC-ST સમાજનું સ્મશાન નથી
બદલાતી આદતો અને બેઠાડું જીવન જવાબદાર
તબીબો આ સતત વધતા આંકડાઓ પાછળના મુખ્ય કારણો અને તેનાથી થતાં સ્વાસ્થ્ય જોખમો વિશે સ્પષ્ટતા કરતા જણાવે છે કે, ઝડપથી બદલાઈ રહેલી આધુનિક જીવનશૈલી આ માટે સૌથી વધુ જવાબદાર છે. આજની મહિલાઓ પોતાના દૈનિક આહારમાં પૌષ્ટિક ખોરાકને બદલે આધુનિક ખાણીપીણી અને જંક ફૂડની આદતો ઝડપથી અપનાવી રહી છે. આ ઉપરાંત, વર્કિંગ હોવા છતાં કે ઘરકામમાં પણ શારીરિક શ્રમ ઘટી રહ્યો છે. નિયમિત વ્યાયામ અને શારીરિક કસરતનો અભાવ મહિલાઓને ઝડપથી મેદસ્વીપણા તરફ ધકેલી રહ્યો છે, જે ભવિષ્યમાં ડાયાબિટીસ, બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયરોગ જેવા ગંભીર રોગોનું કારણ બની શકે છે.
જીવનશૈલીમાં સુધારાની તાતી જરૂરિયાત
NFHS-6 ના આ આંકડા ગુજરાત માટે એક એલાર્મ સમાન છે. મહિલાઓમાં વધતી મેદસ્વિતા માત્ર સુંદરતા કે વજનનો મુદ્દો નથી, પરંતુ તે સમગ્ર પરિવાર અને સમાજના સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલી ગંભીર બાબત છે. જો સમયસર સંતુલિત આહાર, દૈનિક યોગ-કસરત અને સક્રિય જીવનશૈલી અપનાવવામાં નહીં આવે, તો આવનારા દિવસોમાં આ સમસ્યા વધુ વિકરાળ રૂપ ધારણ કરી શકે છે.
આ પણ વાંચોઃ ગુજરાતમાં 49 ટકા વિદ્યાર્થીઓ ધો. 12 સુધીનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરી શકતા નથી
