Ayatollah Khamenei death: છેલ્લા કેટલાક કલાકોથી ઈન્ટરનેટ પર એક એવો દાવો વાયરલ થઈ રહ્યો છે જે મધ્ય પૂર્વના ઈતિહાસને બદલી નાખવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. સોશિયલ મીડિયા પર એવા દાવા કરવામાં આવી રહ્યા છે કે ઈરાન પર ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાના સંયુક્ત હવાઈ હુમલા બાદ ઈરાની મીડિયા ‘પ્રેસ ટીવી’એ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી છે કે સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈ આ હુમલામાં માર્યા ગયા છે. એટલું જ નહીં, ઈરાની સેના IRGC તરફથી પણ તેમના નિધનની પુષ્ટી કરવામાં આવી હોવાના અહેવાલો વહેતા થયા છે. પરંતુ, આટલા મોટા સમાચાર હોવા છતાં, સત્તાવાર આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યૂઝ એજન્સીઓ હજુ મૌન સેવી રહી છે, જેના કારણે આ ‘મોત’ છે કે ‘અફવા’ તે અંગે ભારે અસમંજસ સર્જાઈ છે.
ટ્રમ્પની કથિત ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પોસ્ટ અને રહસ્ય
વાયરલ થયેલા અહેવાલોમાં અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’નો હવાલો આપવામાં આવ્યો છે. એવો દાવો કરાયો છે કે ટ્રમ્પે આ ઓપરેશનની સફળતાની જાહેરાત કરતા જણાવ્યું કે, “ઇતિહાસના સૌથી ક્રૂર વ્યક્તિઓમાંથી એક હવે નથી રહ્યો.” ટ્રમ્પના નામે ફેલાયેલા આ નિવેદનમાં કહેવાયું છે કે ઈઝરાયેલ સાથેના સચોટ ગુપ્તચર ઓપરેશનને કારણે ખામેનેઈનું બચવું અશક્ય હતું. જોકે, ડિજિટલ યુગમાં આવી પોસ્ટ્સ ઘણીવાર ફેક અથવા એડિટ કરેલી હોવાની પણ શક્યતા રહેલી છે, જેને કારણે આ સમાચારની વિશ્વસનીયતા પર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન મૂકાયું છે.
આ પણ વાંચો: ધ્રાંગધ્રાના જેસડામાં પશુ ચરાવવા મુદ્દે 4 લોકોનો દલિત યુવક પર હુમલો
40 દિવસનો શોક અને વિરોધાભાસી અહેવાલો
સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાયેલા મેસેજમાં એવો પણ ઉલ્લેખ છે કે ઈરાની ન્યૂઝ ચેનલ ‘પ્રેસ ટીવી’એ ખામેનેઈ અને તેમના પરિવારના સભ્યોના મોત બાદ દેશમાં 40 દિવસના જાહેર શોકની જાહેરાત કરી છે. બીજી તરફ, ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ પણ સંકેત આપ્યા હોવાની વાતો છે કે ખામેનેઈનું ઠેકાણું જમીનદોસ્ત કરી દેવામાં આવ્યું છે. પરંતુ, ઈરાન જેવી કડક વ્યવસ્થા ધરાવતા દેશમાં સુપ્રીમ લીડરના મોતના સમાચાર આટલી સહેલાઈથી અને આટલી ઝડપથી બહાર આવે તે વાત પણ જાણકારોને ગળે ઉતરતી નથી. ઘણીવાર મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ (Psychological Warfare) ના ભાગરૂપે પણ આવી અફવાઓ ફેલાવવામાં આવતી હોય છે.
સેનામાં નાસભાગ અને શરણાગતિનો પ્રસ્તાવ: સત્ય કે મનોવૈજ્ઞાનિક ખેલ?
વાયરલ પોસ્ટ્સમાં ટ્રમ્પના નામે વધુમાં દાવો કરાયો છે કે ઈરાનની ક્રાંતિકારી ગાર્ડ્સ (IRGC) અને સેના હવે લડવા માંગતી નથી અને અમેરિકા પાસે માફી (Immunity) માંગી રહી છે. ટ્રમ્પે સૈનિકોને શરણાગતિ સ્વીકારવા સંદેશ આપ્યો હોવાની વાત પણ વાયરલ થઈ છે. જોકે, ઈરાનની સેના તેની કટ્ટરતા અને વફાદારી માટે જાણીતી છે, ત્યારે અચાનક આ પ્રકારની શરણાગતિની વાતો શંકા જન્માવે છે. શું આ ખરેખર જમીની હકીકત છે કે પછી ઈરાની જનતા અને સૈનિકોનું મનોબળ તોડવા માટેનો કોઈ વિદેશી કાવતરું? તે તપાસનો વિષય છે.
હુમલાઓ ચાલુ રહેશે તેવી ચેતવણી અને ભાવિ સ્થિતિ
અત્યારે જે રીતે સમાચારો વહેતા થયા છે, તે મુજબ અમેરિકા મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ સ્થાપવા માટે વ્યુહાત્મક સ્થળો પર બોમ્બમારો ચાલુ રાખશે. માત્ર ખામેનેઈનું મોત જ પૂરતું નથી, પરંતુ ઈરાનની સૈન્ય શક્તિને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ હોવાનું કહેવાય છે. જો આ સમાચાર સાચા સાબિત થાય, તો તે ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધની આહટ સમાન હોઈ શકે છે. પરંતુ જો આ માત્ર અફવા નીકળશે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલની છબી અને ઈરાનનો પ્રત્યાઘાત અત્યંત આક્રમક હોઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો: શું આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ(AI) ‘જાતિવાદી’ છે?
ઈરાન સરકારની સ્પષ્ટતા અને ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ
આ સનસનાટીભર્યા દાવાઓ વચ્ચે, ઈરાન સરકાર અને તેહરાન સ્થિત સત્તાવાર સૂત્રોએ આ અહેવાલોને સદંતર ફગાવી દીધા છે. ઈરાની મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયા પર ખામેનેઈની તાજેતરની તસવીરો અને વીડિયો જાહેર કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં તેઓ ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો સંબોધતા જોવા મળે છે. ઈરાની પ્રવક્તાએ આ સમાચારોને પશ્ચિમી દેશો અને ઈઝરાયેલનું કાવતરું ગણાવ્યું છે. ઈરાનના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે પણ મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધે છે, ત્યારે ઈરાની જનતાનું મનોબળ તોડવા માટે તેમના સર્વોચ્ચ નેતાના સ્વાસ્થ્ય અથવા મૃત્યુ અંગેની અફવાઓ ફેલાવવી એ જૂની રણનીતિ છે.
ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાનું મૌન શું સૂચવે છે?
જો ખરેખર આટલી મોટી ઘટના બની હોત, તો ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ વિજયી ભાષણ આપ્યું હોત અથવા અમેરિકાએ સત્તાવાર રીતે સૈન્ય સફળતાની જાહેરાત કરી હોત. અત્યાર સુધી ઈઝરાયેલની આઈડીએફ (IDF) એ ઈરાનના સૈન્ય મથકો પર હુમલાની વાત સ્વીકારી છે, પરંતુ સુપ્રીમ લીડરને નિશાન બનાવવાની વાતને સમર્થન આપ્યું નથી. ઈન્ટરનેશનલ મીડિયા જેમ કે રોઇટર્સ કે એપી (AP) એ પણ આ સમાચારને અફવા ગણાવ્યા છે. આ સમાચાર પાછળનું મુખ્ય કારણ ‘ડીપ ફેક’ ટેકનોલોજી અને એઆઈ દ્વારા જનરેટ કરાયેલા નકલી ન્યૂઝ રિપોર્ટ્સ હોવાનું મનાય છે.
આ પણ વાંચો: ‘મત નહીં આપો તો ‘હિસાબ’ થશે’, સરપંચના ટેકેદારની દલિતોને ધમકી
સેનામાં નાસભાગ અને શરણાગતિના દાવાઓનું સત્ય
ટ્રમ્પના નામે જે રીતે ઈરાની સેના (IRGC) માં નાસભાગ અને શરણાગતિના સમાચાર વહેતા થયા છે, તે તદ્દન પાયાવિહોણા જણાય છે. IRGC એ ઈરાની શાસનનું સૌથી વફાદાર અંગ છે અને તે માત્ર એક વ્યક્તિના મૃત્યુથી શરણાગતિ સ્વીકારે તેવી સંભાવના નહિવત છે. ઉલટું, જો આવી કોઈ ઘટના બને તો ઈરાન તરફથી ‘પ્રતિકારના ધરી’ (Axis of Resistance) દ્વારા અત્યાર સુધીનો સૌથી ભયાનક વળતો પ્રહાર થઈ શકે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ પ્રકારની અફવાઓ બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં અસ્થિરતા લાવવા માટે પણ ફેલાવવામાં આવતી હોય છે.
ખામેનેઈના મોતના સમાચાર કે પ્રચાર?
અત્યાર સુધીના તમામ પુરાવાઓ અને સત્તાવાર નિવેદનો પરથી એ સ્પષ્ટ થાય છે કે આયાતુલ્લા ખામેનેઈના મોતના સમાચાર માત્ર એક અફવા છે. સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સે કોઈપણ પુષ્ટિ વિના આવા સમાચાર શેર કરવાથી બચવું જોઈએ. ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે યુદ્ધની સ્થિતિ ચોક્કસ છે, પરંતુ ‘સુપ્રીમ લીડર’ ના મોતના સમાચાર હાલ માત્ર એક ડિજિટલ યુદ્ધનો હિસ્સો જણાય છે.
આ પણ વાંચો:કેરળમાં નોકરીના માત્ર 4 મહિનામાં દલિત પૂજારીએ રાજીનામું આપ્યું
