બહુજન સમાજ પાર્ટી(BSP) માટે વર્ષ 2026માં માઠા સમાચાર છે, કેમ કે રાજ્યસભા(representation in Rajya Sabha)માં પક્ષનું નેતૃત્વ શૂન્ય(zero) થઈ જશે. 36 વર્ષના પક્ષના ઈતિહાસમાં પહેલીવાર એવું બનશે કે, રાજ્યસભામાં પક્ષનો એકપણ સાંસદ નહીં હોય. ઉત્તર પ્રદેશના 10 રાજ્યસભા સાંસદો 2026 માં નિવૃત્ત થશે.
આ સભ્યોની નિવૃત્તિ બહુજન સમાજ પાર્ટી પર સૌથી વધુ અસર કરશે. વર્તમાન રાજ્યસભા ચૂંટણી પરિણામો સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે આવતા વર્ષે થનારી રાજ્યસભા ચૂંટણીમાં બસપા કોઈ પણ બેઠક જીતે તેવી શક્યતા નથી. 36 વર્ષમાં પહેલીવાર એવું બનશે કે બસપાનું ઉપલા કે નીચલા ગૃહમાં કોઈ પ્રતિનિધિ નહીં હોય.
હકીકતમાં, 2024 ની લોકસભા ચૂંટણીમાં બસપા એક પણ બેઠક જીતી શકી નહોતી. જેના કારણે તેનું પ્રતિનિધિત્વ ઝીરો થઈ ગયું હતું. જોકે, 2019 ની લોકસભા ચૂંટણીમાં, સમાજવાદી પાર્ટી સાથે જોડાણ કર્યા પછી બસપાને રાજ્યસભામાં સભ્ય મોકલવાની તક મળી. હાલમાં, રામજી ગૌતમ સંસદના બંને ગૃહમાં પાર્ટીનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા એકમાત્ર સભ્ય છે. રામજી ગૌતમ 2026 માં નિવૃત્ત થવાના છે. પરિણામે, રાજ્યસભા પણ બસપા વિનાની થઈ જશે.
આ પણ વાંચો: 6 ડિસેમ્બરે દલિત પ્રેરણા સ્થળ પરની માયાવતીની રેલી રદ કરાઈ
રામજી ગૌતમને માયાવતીના નજીકના નેતાઓમાંના એક માનવામાં આવે છે. 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં સમાજવાદી પાર્ટી સાથે ગઠબંધન બાદ, રાજ્યસભામાં બસપાના સભ્યને મોકલવાની તૈયારીઓ કરવામાં આવી હતી. એવું માનવામાં આવતું હતું કે બસપા સુપ્રીમો માયાવતી દિલ્હી જશે. જોકે, તેમણે રામજી ગૌતમને રાજ્યસભામાં મોકલ્યા હતા. લખીમપુર ખિરીના રહેવાસી 49 વર્ષીય રામજી ગૌતમ 2 નવેમ્બર, 2020 ના રોજ રાજ્યસભાના સભ્ય બન્યા હતા. તેમણે પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય સંયોજક અને પ્રથમ રાષ્ટ્રીય ઉપાધ્યક્ષ તરીકે સેવા આપી છે.
નવેમ્બર 2025 સુધીમાં રાજ્યસભાની દસ બેઠકો ખાલી થવા જઈ રહી છે. આ બેઠકો માટેની ચૂંટણીઓને લઈને રાજકીય ગતિવિધિઓ તેજ થઈ ગઈ છે. 2026માં નિવૃત્ત થનારા રાજ્યસભા સાંસદોમાં ભાજપ, સમાજવાદી પાર્ટી અને અન્ય પક્ષોના ઘણા અગ્રણી નેતાઓનો સમાવેશ થાય છે. વર્તમાન વિધાનસભા સંખ્યાબળના આધારે રાજ્યસભાની ચૂંટણીનું ગણિત સ્પષ્ટ દેખાય છે, જેમાં ભાજપને નોંધપાત્ર ફાયદો થઈ રહ્યો છે.
યુપીના 10 સાંસદો નિવૃત્ત થશે
ઉત્તર પ્રદેશના 10 રાજ્યસભા સાંસદોનો કાર્યકાળ ૨૦૨૬માં સમાપ્ત થઈ રહ્યો છે. તેમાં ભાજપના બ્રિજલાલ, સીમા દ્વિવેદી, ચંદ્રપ્રભા ઉર્ફે ગીતા, હરદીપ સિંહ પુરી, દિનેશ શર્મા, નીરજ શેખર, અરુણ સિંહ અને બી.એલ. વર્માનો સમાવેશ થાય છે. બહુજન સમાજ પાર્ટીના રામજી ગૌતમ અને સમાજવાદી પાર્ટીના પ્રો. રામગોપાલ યાદવનો કાર્યકાળ પણ આ સમયગાળા દરમિયાન સમાપ્ત થશે. આનાથી કુલ 10 ખાલી બેઠકો બાકી રહે છે જેના માટે ચૂંટણી યોજાશે.
આ પણ વાંચો: BSP એ કેડર મીટિંગમાં આર્થિક સહાય લેવાની પ્રથા કેમ બંધ કરી?
ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભાની વર્તમાન સંખ્યાને ધ્યાનમાં લેતા, હાલમાં 403 બેઠકોમાંથી 402 બેઠકો ભરેલી છે, જ્યારે એક બેઠક ખાલી છે. હાલમાં, ભાજપ પાસે 258 ધારાસભ્યો છે, સમાજવાદી પાર્ટી પાસે 103 ધારાસભ્યો છે, અપના દળ પાસે 13 ધારાસભ્યો છે, રાષ્ટ્રીય લોક દળ (RLD) પાસે 9 ધારાસભ્યો છે, નિષાદ પાર્ટી પાસે 5 ધારાસભ્યો છે, સુભાસપા પાસે 6 ધારાસભ્યો છે, કોંગ્રેસ પાસે 2 ધારાસભ્યો છે, જનસત્તા દળ લોકતાંત્રિક પાસે 2 ધારાસભ્યો છે, અને બસપા પાસે 1 ધારાસભ્ય છે. વધુમાં, યુપી વિધાનસભામાં સપાના 3 બળવાખોર ધારાસભ્યો છે.
રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં એક બેઠક જીતવા માટે લગભગ 37 ધારાસભ્યોના સમર્થનની જરૂર પડે છે. આ ગણતરીના આધારે, ઉત્તર પ્રદેશમાં શાસક ભાજપને સ્પષ્ટ ફાયદો થતો દેખાય છે. વર્તમાન આંકડાઓ અનુસાર, ભાજપ પોતાના દમ પર 8 રાજ્યસભા બેઠકો જીતવા માટે તૈયાર છે, જ્યારે સમાજવાદી પાર્ટી બે જીતે તેવી શક્યતા છે.
બસપા માટે મુશ્કેલીઓ
યુપી વિધાનસભામાં પરિસ્થિતિ બહુજન સમાજ પાર્ટી માટે ખૂબ પડકારજનક લાગે છે. વિધાનસભામાં માત્ર એક ધારાસભ્ય હોવાથી, બસપા આ વખતે રાજ્યસભામાં નેતૃત્વ વિનાની થઈ શકે છે. અન્ય નાના પક્ષો પાસે પણ સ્વતંત્ર રીતે રાજ્યસભા બેઠકો જીતવા માટે સંખ્યાનો અભાવ છે. પરિણામે, આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં માયાવતીની મુશ્કેલીઓ વધશે. 2027 ની યુપી ચૂંટણીમાં, માયાવતીને વધુ બેઠકો જીતવાનો પડકારનો સામનો કરવો પડશે જેથી પાર્ટીનો અવાજ દિલ્હીમાં ગુંજે.
આ પણ વાંચો: ગુજરાત BSP નેતાની માતાનું અવસાન થયું, છતાં પક્ષનું કામ ન છોડ્યું
1989 થી સંસદીય પ્રતિનિધિત્વ
1984 માં માન્યવર કાંશીરામે બસપાની રચના કરી હતી. પાર્ટીએ 1989 ની યુપી વિધાનસભા ચૂંટણી લડી, 13 બેઠકો જીતી. પહેલી વાર, 1989 ની લોકસભા ચૂંટણીમાં તેણે ત્રણ બેઠકો જીતી, દિલ્હીમાં તેની હાજરીનો અહેસાસ કરાવ્યો. આમાં બિજનૌરની માયાવતીની બેઠકનો પણ સમાવેશ થાય છે. 1993 માં, સપા અને બસપાએ સાથે મળીને ચૂંટણી લડી 67 બેઠકો જીતી હતી. 1991 ની લોકસભા ચૂંટણીમાં માયાવતી હારી ગયા હતા. માન્યવર કાંશીરામ ઇટાવાથી સાંસદ તરીકે ચૂંટાયા. 1993 માં બસપાએ તાકાત મેળવ્યા પછી, પાર્ટીએ 1994 માં માયાવતીને રાજ્યસભામાં મોકલ્યા. જોકે, 1996 માં ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી બન્યા પછી તેમણે રાજીનામું આપ્યું હતું.
લોકસભા અને રાજ્યસભામાં બસપાની હાજરી વધતી રહી. 2014ની લોકસભા ચૂંટણીમાં બસપા ભલે ઝીરો પર આવી ગઈ, પરંતુ પાર્ટીએ રાજ્યસભામાં પોતાનું સ્થાન જાળવી રાખ્યું હતું. જોકે, હવે સંકટ વધુ ઘેરું બન્યું છે. 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં પાર્ટીને માત્ર 2.04 ટકા મત મળ્યા હતા. આનાથી તેનો રાષ્ટ્રીય પક્ષનો દરજ્જો ગુમાવવાનું જોખમ પણ વધી ગયું છે. જોવાનું એ રહેશે કે બહુજન સમાજ પાર્ટીના લડાયક કાર્યકરો આ પરિસ્થિતિમાંથી કેવી રીતે બહાર આવે છે.
આ પણ વાંચો: પોલીસે BSP નેતાને છત પરથી ફેંકી દેતા મોત? SC-ST act નો કેસ થયો
