ભારતીયો સતત દેશ છોડી રહ્યા છે. ખાસ કરીને 2022 પછી આમાં વધારો થયો છે. લોકસભામાં સરકારે તાજેતરમાં રજૂ કરેલા આંકડા ચોંકાવનારા છે. શિયાળુ સત્ર દરમિયાન, કેન્દ્ર સરકારે સંસદને માહિતી આપી હતી કે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં આશરે 10 લાખ ભારતીયોએ તેમની નાગરિકતા છોડી દીધી છે. આનો અર્થ એ થયો કે, દર વર્ષે સરેરાશ 200,000 ભારતીયો તેમની નાગરિકતા છોડી રહ્યા છે.
સરકારી માહિતી અનુસાર, 2011 થી 2024 દરમિયાન 20 લાખથી વધુ લોકોએ તેમની નાગરિકતા છોડી દીધી છે. આમાંથી લગભગ અડધા લોકોએ છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં દેશ છોડી દીધો છે. 2020 માં COVID-19 રોગચાળા પછી આ ટ્રેન્ડ ઝડપી બન્યો છે. થોડા વર્ષ પહેલા દેશ છોડી રહેલા નાગરિકોની સરેરાશ સંખ્યા, જે થોડા વર્ષો પહેલા સુધી 1.200,000 થી 1.450,000 સુધીની હતી, 2022 પછી વધીને 2,00,000 થી વધુ થઈ ગઈ છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે આવું કેમ થઈ રહ્યું છે. લોકો ભારતને બદલે અન્ય દેશોમાં રહેવાનું કેમ પસંદ કરે છે?
સરકારનો દાવો છે કે તેની પાછળ લોકોના અંગત કારણો છે, અને ફક્ત તેઓ જ જાણે છે કે તેઓ દેશ કેમ છોડી રહ્યા છે. સંસદમાં એક પ્રશ્નના જવાબમાં વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે ઘણા લોકોએ તેમની વ્યક્તિગત સુવિધા માટે વિદેશી નાગરિકતા મેળવવાનો નિર્ણય લીધો છે. જોકે, સરકારે એ પણ સ્વીકાર્યું કે નોલેજ અર્થતંત્રના યુગમાં ભારત ગ્લોબલ વર્કપ્લેસની ક્ષમતાને ઓળખે છે.
આ પણ વાંચો: અમેરિકામાં ભારતીય દલિત વિદ્યાર્થીની લૂંટારુઓએ ગોળી મારી હત્યા કરી
કારણ શું છે?
ભારતીઓ દ્વારા તેમની નાગરિકતાનો ત્યાગ કરવાના કારણો એક નહીં, પરંતુ અનેક છે. સૌથી મહત્વપૂર્ણ કારણ વધુ સારા જીવનની તલાશ. મોટાભાગના લોકો કામની શોધ, સારી કારકિર્દી અને વધુ પૈસા કમાવા માટે વિદેશ જાય છે. તેમને અન્ય દેશોમાં ઘણા ફાયદા મળે છે જે ભારતમાં ઉપલબ્ધ નથી. વધુમાં, ભારતમાં બેવડી નાગરિકતાની જોગવાઈ ન હોવાથી તેમના માટે ભારતીય પાસપોર્ટનો ત્યાગ કરવાનું એક મુખ્ય કારણ છે.
મીડિયા રિપોર્ટ મુજબ, ઘણા લોકો તેમની ભારતીય નાગરિકતા છોડવા માંગતા નથી, પરંતુ વધુ તકો મેળવવા માટે તેઓ જે દેશમાં કામ કરે છે ત્યાં નાગરિકતા મેળવવા માટે મજબૂર થાય છે. ભારત બેવડી નાગરિકતાને મંજૂરી આપતું નથી તેથી તેમની ભારતીય નાગરિકતા આપમેળે ખોવાઈ જાય છે.
આ પણ વાંચો: અમેરિકાના H1-B વિઝાની અરજીઓમાં ૪૦ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો
ઘણા લોકોએ સોશિયલ મીડિયા પર પોતાના અનુભવો શેર કર્યા છે, જેમાં તેઓ પોતાની ભારતીય ઓળખ કે પાસપોર્ટ છોડવાની અનિચ્છા વ્યક્ત કરી છે, પરંતુ તેમની પાસે બીજો કોઈ વિકલ્પ નથી. એ નોંધવું જરૂરી છે કે અમેરિકા, યુકે અને કેનેડા જેવા દેશો બેવડી નાગરિકતા આપે છે. વધુમાં, ત્યાં નાગરિકતા મેળવવાથી ઘણા અન્ય ફાયદાઓ મળે છે. પરિણામે, આ દેશોમાં કામ કરતા લોકો ભારતીય પાસપોર્ટ કરતાં તેમના વધુ આકર્ષક પાસપોર્ટને પસંદ કરે છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે ભારતમાં, જ્યારે કોઈ નાગરિક સ્વેચ્છાએ બીજા દેશમાં નાગરિકતા મેળવે છે, ત્યારે તેમની ભારતીય નાગરિકતા આપમેળે ખતમ થઈ જાય છે. તેમનો પાસપોર્ટ અમાન્ય થઈ જાય છે. આ જોગવાઈ નાગરિકતા અધિનિયમ, 1955 ની કલમ 9 માં દર્શાવેલ છે. જો કે, ભારત પાસે ઓવરસીઝ સિટીઝન ઓફ ઈન્ડિયાનો (OCI) દરજ્જો છે. આ દરજ્જો એવા લોકોને વિઝા-ફ્રી મુસાફરી અને મર્યાદિત આર્થિક અધિકારો પ્રદાન કરે છે જેમણે તેમની નાગરિકતાનો ત્યાગ કર્યો છે. જો કે, તે કોઈ રાજકીય અધિકારો આપતું નથી. OCI ધારકો મતદાન કરી શકતા નથી અથવા ચૂંટણી લડી શકતા નથી.
આ પણ વાંચો: Golden Visa: અહીંથી જવાય રણ તરફ, અહીંથી નદી તરફ…
