ગાંધીનગર: ગુજરાત મોડેલના વિકાસના દાવાઓ વચ્ચે રાજ્યના દલિત અને આદિવાસીઓ સાથે થઈ રહેલા વ્યવસ્થિત અને પદ્ધતિસરના અન્યાયનો મુદ્દો ફરી એકવાર ગરમાયો છે. મંગળવારે વિધાનસભા સત્ર દરમિયાન વડગામના ધારાસભ્ય જિગ્નેશ મેવાણીએ આંકડાકીય વિગતો સાથે સરકારની નીતિઓ પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે અત્યંત ગંભીરતા સાથે જણાવ્યું હતું કે, રાજ્યમાં દલિતો, ઓબીસી (OBC) અને આદિવાસી સમાજને કાયદેસર રીતે ફાળવવામાં આવેલી અંદાજે 20,000 એકર જમીનનો પ્રત્યક્ષ કબજો હજુ સુધી મૂળ લાભાર્થીઓને સોંપવામાં આવ્યો નથી. આ બાબત રાજ્ય સરકારની વંચિતો પ્રત્યેની ઉદાસીનતા છતી કરે છે.
ગુજરાત સરકારની બેધારી નીતિ અને કોર્પોરેટ પ્રેમ
જિગ્નેશ મેવાણીએ ‘સૌરાષ્ટ્ર ઘરખેડ, ગણોત પતાવટ અને ખેતીની જમીન (ગુજરાત સુધારો) બિલ’ પરની ચર્ચામાં ભાગ લેતા સરકારની બેધારી નીતિને ખુલ્લી પાડી હતી. મેવાણીએ અત્યંત વ્યથા અને આક્રોશ સાથે પ્રશ્ન કર્યો હતો કે, જો રાજ્ય સરકાર મોટી કોર્પોરેટ કંપનીઓને ઉદ્યોગો સ્થાપવા માટે હજારો એકર જમીન ચપટી વગાડતા અને મંજૂરીના તમામ અવરોધો દૂર કરીને આપી શકતી હોય, તો દાયકાઓથી સંઘર્ષ કરી રહેલા ભૂમિહીન દલિતો અને આદિવાસીઓને તેમની હકની જમીન કેમ નથી આપતી? આ આંકડાકીય તફાવત સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે સરકારની પ્રાથમિકતામાં ગરીબ ખેતમજૂરો કે પછાત વર્ગો નહીં, પરંતુ મોટા મૂડીપતિઓ અને ઉદ્યોગપતિઓ છે.
આ પણ વાંચો: મેવાણીએ કહ્યું, ‘ધારાસભ્યોને ઈંટના ભઠ્ઠામાં મોકલો તો ખબર પડે’
સુરેન્દ્રનગરનો કિસ્સો: 15 વર્ષનો સંઘર્ષ છતાં પરિણામ શૂન્ય
મેવાણીએ ખાસ કરીને સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાનું ઉદાહરણ આપીને તંત્રની પોલ ખોલી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે, સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં દલિત ખેતમજૂરો છેલ્લા 15 વર્ષથી પોતાની 7500 એકર જમીન પર પ્રત્યક્ષ કબજો મેળવવા માટે લડત ચલાવી રહ્યા છે. આ ખેતમજૂરોએ સેંકડો વખત જિલ્લા કલેક્ટર અને મહેસૂલ અધિકારીઓને પત્રો લખ્યા છે, પરંતુ તંત્ર જાણે કુંભકર્ણની નિદ્રામાં હોય તેમ કોઈ જ કાર્યવાહી કરી રહ્યું નથી. આ જમીનો પર સ્થાનિક વગદાર લોકો અને બિન-દલિતોએ ગેરકાયદેસર કબજો જમાવી રાખ્યો છે. મહેસૂલ વિભાગ આ કબજો હટાવવામાં અને ગરીબ લાભાર્થીઓને ન્યાય અપાવવામાં સદંતર નિષ્ફળ સાબિત થયો છે. છેલ્લા 8 વર્ષથી મેવાણી આ મુદ્દો વિધાનસભામાં ઉઠાવી રહ્યા છે, પરંતુ સરકાર તરફથી માત્ર આશ્વાસનો જ મળે છે.
સીલિંગ એક્ટ હેઠળનો અન્યાય અને સુરક્ષાનો અભાવ
‘ગુજરાત એગ્રીકલ્ચર લેન્ડ સીલિંગ એક્ટ’ (ખેતીની જમીન ટોચ મર્યાદા ધારો) હેઠળ વધારાની જમીન ભૂમિહીન દલિતોને ફાળવવાની જોગવાઈ છે. સરકારી ચોપડે તો હજારો દલિત પરિવારો જમીન માલિક બની ગયા છે અને તેમને સનદ પણ મળી ગઈ છે, પરંતુ વાસ્તવિકતામાં તેઓ હજુ પણ અન્યોના ખેતરોમાં મજૂરી કરવા મજબૂર છે. મેવાણીએ માંગ કરી હતી કે જે કિસ્સાઓમાં સનદ મળી ગઈ છે પરંતુ કબજો મળ્યો નથી, ત્યાં તાત્કાલિક અસરથી પોલીસ પ્રોટેક્શન હેઠળ ગેરકાયદેસર દબાણો હટાવવા જોઈએ. જો આ અસહાય દલિતો કે આદિવાસીઓ પોતાની રીતે જમીનનો કબજો લેવા જાય, તો તેમની સામે જીવનું જોખમ ઊભું થાય છે અને સામાજિક બહિષ્કાર જેવી પરિસ્થિતિ સર્જાય છે. આવી સ્થિતિમાં રાજ્ય સરકારે તેની નૈતિક અને બંધારણીય જવાબદારી સમજીને કડક હસ્તક્ષેપ કરવો જ જોઈએ.
આ પણ વાંચો: ‘RSS ના માણસોને બહુ ચરબી કૂદી રહી છે’, બોટાદ કેસમાં મેવાણી આક્રમક
મેવાણીએ કહ્યું, યુદ્ધના ધોરણે ઉકેલ લાવો, ગરીબોની કસોટી ન કરો
ધારાસભ્યએ વધુમાં ઉમેર્યું કે, જમીનનો પ્રશ્ન એ માત્ર આર્થિક પ્રશ્ન નથી, પરંતુ તે આત્મસન્માન અને સામાજિક ન્યાયનો વિષય છે. જ્યારે સરકાર પાસે તમામ સત્તા અને પોલીસ બળ ઉપલબ્ધ છે, ત્યારે 20,000 એકર જમીનનો કબજો અપાવવામાં વિલંબ એ તંત્રમાં ઘર કરી ગયેલી જાતિવાદી માનસિકતાનો પુરાવો છે. મેવાણીએ સરકારને અલ્ટીમેટમ આપતા કહ્યું કે જો આ 20,000 એકર જમીનનો પ્રશ્ન યુદ્ધના ધોરણે ઉકેલવામાં નહીં આવે, તો આગામી સમયમાં સમગ્ર ગુજરાતમાં દલિત અને આદિવાસી સંગઠનો આંદોલન છેડશે. લોકશાહીમાં જો વંચિતોને તેમનો હક મેળવવા માટે વર્ષો સુધી રઝળપાટ કરવો પડે, તો તે બંધારણની ભાવના વિરુદ્ધ છે.
આ પણ વાંચો: પોલીસ પરિવારોના વિરોધ વચ્ચે Jignesh Mevani એ મોટું એલાન કર્યું
