Commercial gas crisis: મિડલ ઈસ્ટમાં વણસેલી યુદ્ધની સ્થિતિએ હવે સાત સમંદર પાર ભારત અને ખાસ કરીને ગુજરાતના રસોડા સુધી માઠી અસર પહોંચાડી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉદ્ભવેલી ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસની અભૂતપૂર્વ કટોકટીને પગલે ભારત સરકાર દ્વારા કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરનો સપ્લાય અચાનક અને અનિશ્ચિત સમય માટે સ્થગિત કરી દેવામાં આવ્યો છે.
આ એક જ નિર્ણયથી સમગ્ર ગુજરાતના ફૂડ અને હોસ્પિટાલિટી ઉદ્યોગમાં ભારે ફફડાટ અને આર્થિક અરાજકતાનો માહોલ સર્જાયો છે. નેશનલ રેસ્ટોરન્ટ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા (NRAI) અને ગુજરાત હોટેલ એન્ડ રેસ્ટોરન્ટ એસોસિએશનના આંકડા મુજબ, જો આ પરિસ્થિતિ આગામી થોડા દિવસો સુધી પણ યથાવત રહેશે, તો રાજ્યના અર્થતંત્રના એક મહત્વના સ્તંભ સમાન આ ઉદ્યોગ પત્તાના મહેલની જેમ તૂટી પડશે. હજારો નાના એકમો કાયમી ધોરણે બંધ થઈ શકે છે અને લાખો લોકોની રોજીરોટી છીનવાઈ જવાની ગંભીર ભીતિ સેવાઈ રહી છે.
ગુજરાતની ભૌગોલિક અને વ્યાવસાયિક સ્થિતિનું વિશ્લેષણ કરીએ તો, અમદાવાદ જેવા મોટા શહેરોમાં 70 થી 80 ટકા જેટલી મોટી રેસ્ટોરાં અદાણી ગેસની પાઈપલાઈન (PNG) સાથે જોડાયેલી હોવાથી હાલ પૂરતી સુરક્ષિત જણાય છે. પરંતુ, ખરી આફત તે 20 થી 30 ટકા નાના એકમો પર આવી છે જેઓ સંપૂર્ણપણે કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડર પર જ નિર્ભર છે. આ યાદીમાં નાના રેસ્ટોરન્ટ્સ, ક્લાઉડ કિચન, ગલી-મહોલ્લાના લારી-ગલ્લા અને સૌથી મહત્વનો એવો આઉટડોર કેટરિંગ ઉદ્યોગ સામેલ છે.
આ પણ વાંચો: આદિવાસીઓની જમીન પર કૉંગ્રેસ નેતાએ મલ્ટિસ્પેશ્યાલિટી હોસ્પિટલ બનાવી
કેટરિંગ ઉદ્યોગ માટે તો આ સ્થિતિ મરણતોલ ફટકા સમાન સાબિત થઈ રહી છે, કારણ કે અત્યારે લગ્નસરા અને સામાજિક પ્રસંગોની સીઝન પૂરજોશમાં છે. અનેક કેટરર્સ દ્વારા લાખો રૂપિયાના એડવાન્સ બુકિંગ અને પેમેન્ટ લેવાઈ ચૂક્યા છે. હવે જ્યારે સિલિન્ડરનો સપ્લાય જ બંધ થયો છે, ત્યારે આપેલા ઓર્ડર કેવી રીતે પૂરા કરવા તે એક યક્ષ પ્રશ્ન બની ગયો છે. હોટલ એસોસિએશનના પ્રમુખ નરેન્દ્ર સોમાણીએ ચેતવણી આપી છે કે જો બે દિવસમાં ઉકેલ નહીં આવે તો માત્ર અમદાવાદના 5,000 અને સમગ્ર ગુજરાતના 10,000 થી વધુ એકમોને તાળાં લાગી જશે.
આ સંકટ માત્ર આર્થિક આંકડાઓ પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેની પાછળ એક મોટું સામાજિક જોખમ પણ છુપાયેલું છે. એક સામાન્ય રેસ્ટોરન્ટ કે નાસ્તાના સેન્ટર પર કામ કરતો મજૂર વર્ગ, વેઈટર્સ અને ક્લીનર્સ પોતાના પરિવારનું ગુજરાન ચલાવે છે. જો આ એકમો બંધ થશે, તો શ્રમિકોનું પલાયન ફરી શરૂ થશે, જે કરુણ દ્રશ્યો આપણે કોવિડ-19 ના લોકડાઉન દરમિયાન જોયા હતા. એકવાર આ ઇન્ડસ્ટ્રીનું માળખું ખોરવાય પછી તેને ફરીથી પાટા પર લાવતા ઓછામાં ઓછા પાંચથી છ મહિના જેટલો સમય લાગી શકે છે.
આ દરમિયાન સામાન્ય જનતા પર પણ મોંઘવારીનો ડબલ માર પડશે. ગેસની અછતના બહાને મેનુના ભાવમાં તાત્કાલિક 10 થી 15 ટકા જેવો વધારો થવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે. જ્યારે મિનરલ વોટર અને અન્ય કાચા માલના ભાવમાં પણ અત્યારથી જ કૃત્રિમ ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે.
આ પણ વાંચો: ચાણસ્મામાં દલિત મહિલા સાથે 5 શખ્સોએ 1.25 કરોડની છેતરપિંડી કરી
પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને સમજીને વેપારી મંડળોએ સરકાર સમક્ષ આજીજી કરી છે કે સપ્લાય સાવ બંધ કરવાને બદલે તેનું ‘રાશનિંગ’ કરવામાં આવે. જો સરકાર 10 ની જરૂરિયાત સામે 5 કે 6 સિલિન્ડર પણ પૂરા પાડે, તો વેપારીઓ કરકસર કરીને પોતાનો ધંધો માંડ-માંડ ચાલુ રાખી શકે છે. NRAI ના અમદાવાદ ચેપ્ટર હેડ દિલીપભાઈ ઠક્કરે વેપારીઓને સૂચન કર્યું છે કે ગેસનો બગાડ અટકાવવામાં આવે અને રસોઈ માટે ઇલેક્ટ્રિક ઇન્ડક્શન, હાઈ-વોલ્ટેજ ઓવન કે પછી પરંપરાગત કોલસા અને લાકડા જેવા વિકલ્પો અપનાવવામાં આવે. જોકે, ઇલેક્ટ્રિક સાધનોની કિંમત ખૂબ ઊંચી હોવાથી અને વીજળીનું બિલ વધવાની શક્યતા હોવાથી નાના વેપારીઓ માટે આ તાત્કાલિક પરિવર્તન લાવવું આર્થિક રીતે અત્યંત મુશ્કેલ છે.
અત્યારે આખા દેશની નજર કેન્દ્ર સરકાર અને પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય પર ટકેલી છે. ગુજરાતના વેપારી સંગઠનોએ રાજ્યના પુરવઠા મંત્રી, કેન્દ્રીય મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરી અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પણ પત્ર લખીને આ ગંભીર સ્થિતિમાં તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરવા વિનંતી કરી છે. જો યોગ્ય સમયે અને ત્વરિત ગતિએ પગલાં લેવામાં નહીં આવે, તો ગુજરાતનો ધમધમતો ફૂડ ઉદ્યોગ શાંત થઈ જશે અને તેની નકારાત્મક અસર રાજ્યના જીડીપી અને રોજગારીના આંકડા પર સ્પષ્ટપણે જોવા મળશે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય આફત સામે ટકી રહેવા માટે સરકારની નીતિ, વેપારીઓની ધીરજ અને ગ્રાહકોનો સહકાર ત્રણેય અનિવાર્ય છે. જો આ ત્રિવેણી સંગમ નહીં રચાય, તો ગુજરાતમાં કોરોના બાદનો આ સૌથી મોટો આર્થિક અને વ્યાવસાયિક વિનાશ સાબિત થઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો: બોલો લો! ઉનામાં બે વર્ષથી ચાલતી નકલી બીએડ કોલેજ ઝડપાઈ
