ભારત એક વિવિધતાસભર અને ધર્મનિરપેક્ષ રાષ્ટ્ર છે, જ્યાં રમતગમત હંમેશા ધર્મ અને જાતિના સીમાડાઓથી પર રહીને દેશને એક તાંતણે બાંધવાનું કામ કરે છે. ભારતીય ક્રિકેટ ટીમ જ્યારે મેદાનમાં ઉતરે છે ત્યારે તે 140 કરોડ ભારતીયોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જેમાં દરેક ધર્મ, ભાષા અને સંપ્રદાયના લોકોનો સમાવેશ થાય છે. તાજેતરમાં ન્યૂઝીલેન્ડ સામેની ભવ્ય જીત બાદ બીજીવાર ટી-20 વર્લ્ડ ચેમ્પિયન બનેલી ટીમ ઈન્ડિયાના વિજય ઉત્સવ વચ્ચે એક મોટો વિવાદ સર્જાયો છે. આ વિવાદનું કેન્દ્ર છે વર્લ્ડ કપ ટ્રોફીને ધાર્મિક સ્થળ પર લઈ જવી.
ભારતીય ટીમના કેપ્ટન સૂર્યકુમાર યાદવ, હેડ કોચ ગૌતમ ગંભીર અને બીસીસીઆઈના સચિવ જય શાહ ટ્રોફી સાથે અમદાવાદના સુપ્રસિદ્ધ હનુમાન મંદિરે દર્શન કરવા પહોંચ્યા હતા. આ ઘટનાનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતા જ 1983ની વર્લ્ડ કપ વિજેતા ટીમના સભ્ય અને પૂર્વ ક્રિકેટર કીર્તિ આઝાદે આ બાબતને અયોગ્ય ગણાવીને પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરી છે.
કીર્તિ આઝાદે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર એક લાંબી પોસ્ટ લખીને ટીમ ઈન્ડિયાની આ હરકત પર શરમ વ્યક્ત કરી છે. તેમણે જે મુદ્દા ઉઠાવ્યા છે તે ભારતના બંધારણીય મૂલ્યો અને ધર્મનિરપેક્ષતાના દ્રષ્ટિકોણથી અત્યંત ગંભીર જણાય છે. આઝાદે યાદ અપાવ્યું કે જ્યારે 1983માં કપિલ દેવની આગેવાનીમાં ભારતે પ્રથમવાર વર્લ્ડ કપ જીત્યો હતો, ત્યારે તે ટીમમાં હિન્દુ, મુસ્લિમ, શીખ અને ખ્રિસ્તી એમ તમામ ધર્મના ખેલાડીઓ ખભેખભા મિલાવીને રમ્યા હતા.
આ પણ વાંચો: ‘આજે રવિવાર છે, જીસસ રજા પર છે’, જેમિમા આઉટ થતા ટ્રોલરો તૂટી પડ્યાં
તે સમયે ટ્રોફીને કોઈ ચોક્કસ ધાર્મિક સ્થળે લઈ જવાને બદલે આખા ભારતની એટલે કે માતૃભૂમિની સંપત્તિ માનવામાં આવી હતી. આઝાદનો તર્ક છે કે આ ટ્રોફી કોઈ વ્યક્તિગત ખેલાડી કે ચોક્કસ સંસ્થાની નથી, પરંતુ સમગ્ર દેશની છે. જ્યારે ટીમમાં અર્શદીપ સિંહ, મોહમ્મદ સિરાજ અને સંજુ સેમસન જેવા ખેલાડીઓએ જીતમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હોય, ત્યારે ટ્રોફીને માત્ર એક ધર્મના પ્રતીક સમાન મંદિરે લઈ જવી એ અન્ય ધર્મોના ખેલાડીઓ અને ચાહકોની લાગણી દુભાવવા જેવું છે.
પૂર્વ ક્રિકેટરના મતે જો ટ્રોફીને મંદિરે લઈ જઈ શકાય તો તેને મસ્જિદ, ચર્ચ કે ગુરુદ્વારે કેમ ન લઈ જવામાં આવી? આ પ્રશ્ન ભારતની લોકશાહી અને સર્વધર્મ સમભાવની પરંપરાને સ્પર્શે છે. કીર્તિ આઝાદે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે ટીમ ઈન્ડિયા ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, નહીં કે સૂર્યકુમાર યાદવ કે જય શાહના અંગત પરિવારનું. રમતગમતમાં જ્યારે રાષ્ટ્રવાદની ભાવના સર્વોપરી હોય ત્યારે તેને કોઈ એક ધર્મ સાથે જોડી દેવાથી રાષ્ટ્રીય એકતા પર વિપરીત અસર પડી શકે છે.
સિરાજ આ ટ્રોફીને ક્યારેય મસ્જિદમાં નથી લઈ ગયા કે સંજુ સેમસન તેને ચર્ચમાં નથી લઈ ગયા, કારણ કે તેઓ જાણે છે કે આ વિજય આખા હિન્દુસ્તાનનો છે. કીર્તિ આઝાદની આ દલીલ તાર્કિક રીતે સાચી જણાય છે કારણ કે ક્રિકેટના મેદાનમાં જ્યારે તિરંગો લહેરાય છે ત્યારે તેમાં બધા જ ધર્મોનો રંગ ભળેલો હોય છે. કોઈ એક ધર્મના ચશ્માથી રાષ્ટ્રીય જીતને જોવી એ રમતની ખેલદિલી અને દેશની ધર્મનિરપેક્ષતાની છબીને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
આ પણ વાંચો: વડોદરાના અમિત પાસીએ પહેલી જ T20 માં વર્લ્ડ રેકોર્ડ બનાવ્યો
મંદિરમાં કેપ્ટનનું ફૂલોથી સ્વાગત કરાયું
આ ઘટનામાં જે રીતે ટ્રોફીનું સ્વાગત મંદિરમાં ફૂલોની વર્ષા સાથે કરવામાં આવ્યું, તે ભલે વ્યક્તિગત આસ્થા હોઈ શકે, પરંતુ જ્યારે તમે સત્તાવાર પદ પર હોવ અને આખા દેશની ટ્રોફી સાથે હોવ, ત્યારે આવી ક્રિયાઓ વિવાદાસ્પદ બને છે. ટીકાકારોનું કહેવું છે કે જો કોઈ મુસ્લિમ ખેલાડી આ ટ્રોફી લઈને મસ્જિદ ગયો હોત, તો કદાચ દેશમાં વધુ મોટો હોબાળો થયો હોત. તેથી, ન્યાય અને સમાનતાનો પાયો એ જ છે કે રાષ્ટ્રીય પ્રતીકોને ધાર્મિક પ્રથાઓથી દૂર રાખવા જોઈએ. કીર્તિ આઝાદે જે રીતે ‘શરમ’ શબ્દનો પ્રયોગ કર્યો છે, તેની પાછળ તેમનો હેતુ એ જ છે કે ખેલાડીઓએ રમતની પવિત્રતા જાળવી રાખવી જોઈએ જે દરેક ભારતીયને જોડે છે.
સોશિયલ મીડિયામાં લોકો બે ભાગમાં વહેંચાયા
સોશિયલ મીડિયા પર આ મુદ્દે લોકો બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગયા છે. કેટલાક લોકો કીર્તિ આઝાદની ટીકા કરીને તેમને રાજનીતિ ન કરવાનું કહી રહ્યા છે, પરંતુ ગંભીરતાથી વિચારીએ તો તેમની વાતમાં એક બંધારણીય સત્ય છે. ભારત જેવા બહુધર્મ ધરાવતા દેશમાં સરકારી કે સત્તાવાર સંસ્થાઓ દ્વારા કરવામાં આવતા જાહેર કાર્યોમાં ધાર્મિક તટસ્થતા જાળવવી અનિવાર્ય છે. વિશ્વભરમાં ભારતની ઓળખ એક એવા દેશ તરીકે છે જ્યાં ક્રિકેટને લોકશાહીનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: ઓસ્ટ્રેલિયન ક્રિકેટર ઉસ્માન ખ્વાજાએ વંશીય ભેદભાવના આરોપ લગાવ્યા
ટીમ ઈન્ડિયાએ છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં જે રીતે આઈસીસી ટ્રોફીઓ જીતીને દેશનું નામ રોશન કર્યું છે તે નિઃશંકપણે ગૌરવની ક્ષણ છે, પરંતુ ઉજવણીની રીતભાતમાં જો સાર્વજનિક ગરિમા અને સર્વધર્મ સમભાવનું ધ્યાન રાખવામાં આવે તો તે દેશની લોકતાંત્રિક મર્યાદાઓમાં વધારો કરશે. અંતે તો આ ટ્રોફી 140 કરોડ ભારતીયોના પરસેવા, પ્રેમ અને આશીર્વાદનું પરિણામ છે, તેથી તેની ઉજવણીમાં પણ એ જ વિવિધતા અને એકતા દેખાવી જોઈએ જે મેદાન પરના અગિયાર ખેલાડીઓના સંયુક્ત પ્રયાસોમાં જોવા મળે છે. રાષ્ટ્રીય સંપત્તિને કોઈ એક જ ધર્મના ચોકઠામાં ફિટ કરવી એ લોકશાહીના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે અને આ બાબતે કીર્તિ આઝાદ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલો અવાજ દેશની ધર્મનિરપેક્ષતાને બચાવવા માટેનો એક મહત્વનો તર્ક રજૂ કરે છે.
આ પણ વાંચો: ધો. 10માં માત્ર 35 માર્ક્સ આવ્યા હતા, તેઓ આજે રાજકોટના કમિશનર છે
