સુપ્રીમ કોર્ટે UGCના નવા નિયમો પર સ્ટે મૂક્યો, કેન્દ્ર સરકાર પાસે માંગ્યો જવાબ

સુપ્રીમ કોર્ટે 23 જાન્યુઆરીના રોજ જારી કરાયેલા યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC) ના “ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં સમાનતાને પ્રોત્સાહન આપવા” ના નિયમો પર સ્ટે મૂકી દીધો છે. ઘણા અરજદારોએ આ નિયમોને મનસ્વી, ભેદભાવપૂર્ણ અને બંધારણ અને UGC કાયદા, 1956 ની વિરુદ્ધ ગણાવ્યા હતા.

દેશના અનેક ભાગોમાં સવર્ણો દ્વારા આ બિલના વિરોધમાં હોબાળો મચાવવામાં આવ્યો હતો. સત્તાધારી ભાજપના નેતાઓ પણ તેમના સમર્થનમાં આવ્યા હતા. અરજદારોએ દલીલ કરી હતી કે આ નિયમો સમાનતાના સિદ્ધાંતની વિરુદ્ધ છે અને ચોક્કસ જૂથોને બાકાત રાખી શકે છે. તેઓએ એવી પણ દલીલ કરી હતી કે આ નિયમો UGC કાયદાની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરે છે. આ બાબતે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરાઈ હતી.આજે સુપ્રીમ કોર્ટે આ નિયમોના અમલીકરણને અસ્થાયી રૂપે અટકાવી દીધું છે. હવે આ મામલાની સુનાવણી કરવામાં આવશે, અને કોર્ટ નક્કી કરશે કે આ નિયમો માન્ય છે કે નહીં.

સુનાવણી દરમિયાન, મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જે.એમ. બાગચીની બનેલી બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે નવા નિયમો અસ્પષ્ટ છે અને તેનો દુરુપયોગ થઈ શકે છે. કોર્ટે એવો પણ આદેશ આપ્યો હતો કે 2012 માં અમલમાં રહેલા નિયમો હવે લાગુ કરવામાં આવશે. આ મામલામાં આગામી સુનાવણી 19 માર્ચે થવાની છે.

આ પણ વાંચો: રોહિત વેમુલાથી દર્શન સોલંકી સુધી, આ દલિતો જાતિવાદનો ભોગ બન્યા

કોર્ટે નિયમોમાં વપરાયેલા શબ્દો પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો. ન્યાયાધીશ બાગચીએ જણાવ્યું હતું કે નિયમોમાં વપરાયેલા શબ્દો પરથી એવું લાગે છે કે તેનો દુરુપયોગ થઈ શકે છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે અમે સમાજમાં ન્યાયી અને સમાવેશી વાતાવરણ બનાવવા માંગીએ છીએ. તેમણે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો કે જ્યારે ત્રણ ‘E’ પહેલાથી જ અસ્તિત્વમાં છે, ત્યારે બે ‘C’ શા માટે જરૂરી છે? આ પ્રશ્ન નિયમોની સુસંગતતા અંગે ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો.

અરજદારના વકીલ વિષ્ણુ શંકર જૈને કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે તેઓ UGC કાયદાની કલમ 3(C) ને પડકારે છે અને તેને ગેરબંધારણીય ગણાવે છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે આ કલમ ફક્ત એવી ધારણા પર આધારિત હતી કે જનરલ કેટેગરીના વિદ્યાર્થીઓ એસસી, એસટી, ઓબીસી, ઈડબ્યૂએસ અને વિકલાંગ વિદ્યાર્થીઓ સાથે ભેદભાવ કરે છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્તે જવાબ આપ્યો કે કોર્ટ ફક્ત આ જોગવાઈઓની કાનૂની માન્યતા અને બંધારણીયતા ચકાસી રહી છે.

આ પણ વાંચો: UGC ના સમાનતાના નિયમ સામે સવર્ણોને શું વાંધો છે?

સુપ્રીમ કોર્ટે સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતા પાસેથી જવાબ માંગ્યો અને સામાજિક મૂલ્યો અને સામાજિક સમસ્યાઓને સમજતા બે કે ત્રણ પ્રખ્યાત ન્યાયાધીશો અથવા નિષ્ણાતોની બનેલી સમિતિ બનાવવાનું સૂચન કર્યું. ત્યાં સુધી, 2026 ના નિયમો પર રોક લગાવવામાં આવી છે, અને 2012 ના જૂના નિયમો અમલમાં રહેશે. આ કેસમાં આગામી સુનાવણી 19 માર્ચે થશે.

क्रोनोलॉजी समझिए।

सुप्रीम कोर्ट ने कहा तो संसदीय समिति ने सिफारिश और UGC ग़ज़ट नोटिफिकेशन आया।

अब सवर्णों ने विरोध किया और सुप्रीम कोर्ट ने रोक लगाई।

व्यवस्था यदि आपके हाथ में हो तो 3% लोग 85% को नचा सकते हैं। pic.twitter.com/1kLxlr4FsP

— Dr Jitendra Meena (@JitendraMeenaDU) January 29, 2026

સુનાવણી દરમિયાન CJI એ સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાને કહ્યું, “અમે તમારો જવાબ સાંભળવા માંગીએ છીએ. અમે આજે કોઈ આદેશ પસાર કરવા માંગતા નથી. કેટલાક પ્રખ્યાત ન્યાયાધીશો અથવા કાનૂની નિષ્ણાતોની બનેલી એક સમિતિ હોવી જોઈએ. 2-3 લોકો જે સમાજના મૂલ્યો, સમાજમાં પ્રવર્તતી બિમારીઓ અને સમસ્યાઓ, સમગ્ર સમાજ કેવી રીતે આગળ વધવો જોઈએ તે સમજતા હોય. જો આપણે આવું કંઈક બનાવીશું, તો લોકો કેમ્પસની બહાર કેવી રીતે વર્તશે? તેમણે ઊંડાણપૂર્વક વિચારવું પડશે અને આ બધા પર પોતાનું મન લાગુ કરવું પડશે.”

આ પણ વાંચો: UGC નિયમો પર આવ્યું માયાવતીનું નિવેદન, જાણો શું કહ્યું?