લાખો કેસો પેન્ડિંગ છે ત્યારે UGC પર એક જ દિવસમાં નિર્ણય કેમ?

ભીમ આર્મી ચીફ અને આઝાદ સમાજ પાર્ટીના પ્રમુખ ચંદ્રશેખર આઝાદે દેશની ન્યાય વ્યવસ્થા પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. દલિતો, પછાતો અને આદિવાસીઓ સાથે જોડાયેલા ગંભીર મુદ્દાઓમાં ન્યાયતંત્ર જે રીતે ઉદાસીન વલણ અપનાવે છે તેને ચંદ્રશેખર આઝાદે ન્યાયતંત્રમાં ઘર કરી ગયેલી ‘મનુવાદી’ માનસિકતાનું વરવું સ્વરૂપ ગણાવ્યું છે.

UGC મુદ્દે બેવડું વલણ અને પૂર્વગ્રહયુક્ત નિર્ણયો

ચંદ્રશેખર આઝાદે તીખો પ્રહાર કરતા જણાવ્યું હતું કે, જ્યારે સવર્ણ હિતો કે પ્રસ્થાપિત વ્યવસ્થાને બચાવવાની વાત આવે છે ત્યારે ન્યાયતંત્ર અસાધારણ ગતિશીલતા બતાવે છે. યુજીસી (UGC) ની નવી ગાઈડલાઈન્સના મામલે, જેમાં દલિત સમાજ વર્ષોથી લડત આપી રહ્યો છે, ત્યાં કોર્ટમાં PIL દાખલ થયાના ગણતરીના કલાકોમાં લાખો પેન્ડિંગ કેસોને બાજુ પર મૂકીને સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવે છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, જે ગાઈડલાઈન્સ બહુજન હિતમાં છે તેના પર રોક લગાવવા માટે કોર્ટે માત્ર થોડી જ મિનિટોનો સમય લીધો, પરંતુ તેને લાગુ કરવા અંગેની મહત્વની 19 માર્ચની સુનાવણીને અચાનક ટાળી દેવામાં આવી. આ ઘટનાક્રમ સ્પષ્ટ કરે છે કે ન્યાયતંત્રમાં બેઠેલા કેટલાક લોકો બંધારણ કરતા મનુસ્મૃતિના અલિખિત નિયમોને વધુ મહત્વ આપી રહ્યા છે.

આ પણ વાંચો: દેશની પ્રખ્યાત કોલેજો પર સવર્ણોનો કબ્જો, દલિતો-આદિવાસીઓ ગાયબ

અનામતમાં અવરોધ અને વિલંબિત ન્યાય: એક સુનિયોજિત ષડયંત્ર?

મધ્યપ્રદેશની ઓબીસી અનામતનો ઉલ્લેખ કરતા આઝાદે કહ્યું કે, ત્યાં વર્ષોથી 13% અનામત કોર્ટે હોલ્ડ પર રાખી છે. લાખો યુવાનોના ભવિષ્યનો સવાલ હોવા છતાં કોર્ટમાં તારીખ પર તારીખ પડે છે, પરંતુ કોઈ નક્કર નિર્ણય લેવામાં આવતો નથી. જ્યારે દલિતો અને પછાતોના ભલા માટે કોઈ નવી નીતિ આવે છે, ત્યારે કોર્ટ ‘મેરિટ’ ના નામે અથવા ટેકનિકલ કારણો આગળ ધરીને તેના પર સ્ટે આપી દે છે. આઝાદે સવાલ ઉઠાવ્યો કે શું ન્યાયતંત્ર માત્ર એક ખાસ વર્ગના વિશેષાધિકારોની રક્ષા કરવા માટે જ છે? જો સરકાર અને કોર્ટ બંને વંચિતોની વિરુદ્ધ ઉભા રહેશે, તો સામાન્ય માણસ ક્યાં જશે?

આ પણ વાંચો: UGC ના સમાનતાના નિયમ સામે સવર્ણોને શું વાંધો છે?

ન્યાયતંત્રમાં સવર્ણ જ્ઞાતિઓનો દબદબો

ન્યાયતંત્રમાં કેમ બહુજન વિરોધી ચુકાદાઓ આવે છે? આ પ્રશ્નનો ઉત્તર ન્યાયતંત્રના સામાજિક માળખામાં છુપાયેલો છે. વિવિધ સર્વે અને ડેટા મુજબ, ભારતની આઝાદીના દાયકાઓ પછી પણ ઉચ્ચ ન્યાયતંત્ર (સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઈકોર્ટ) માં લગભગ 70% થી વધુ જજો કથિત ‘સવર્ણ’ જ્ઞાતિના છે. જ્યારે એસસી (SC), એસટી (ST) અને ઓબીસી (OBC) નું પ્રતિનિધિત્વ તેમની વસ્તીના પ્રમાણમાં નહિવત છે. ‘કોલેજિયમ સિસ્ટમ’ ના કારણે જજો જ જજોની નિમણૂક કરે છે, જેના પરિણામે અમુક ચોક્કસ પરિવારો અને જ્ઞાતિઓનો ન્યાયતંત્ર પર કબજો જળવાઈ રહ્યો છે. જ્યારે ન્યાય આપનારી વ્યક્તિ વંચિતોના સંઘર્ષથી અજાણ હોય અને તેના મૂળિયાં જ્ઞાતિવાદી માનસિકતામાં હોય, ત્યારે તે ક્યારેય સામાજિક ન્યાય (Social Justice) કરી શકતી નથી.

બંધારણ બચાવવાની લડાઈ

ચંદ્રશેખર આઝાદે ચેતવણી આપી છે કે ન્યાયતંત્રનું સન્માન ત્યારે જ થઈ શકે જ્યારે તે નિષ્પક્ષ હોય. જો ન્યાયતંત્ર ન્યાય કરવાને બદલે ‘મનુવાદી ફિલ્ટર’ થી કેસોને જોશે, તો દેશની લોકશાહી ભયમાં મુકાશે. આઝાદે સ્પષ્ટ કર્યું કે હવે સમય આવી ગયો છે કે ન્યાયતંત્રમાં પણ સામાજિક વિવિધતા અને આરક્ષણની માંગ પ્રબળ બને, જેથી કોઈ એક વર્ગનો દબદબો ખતમ થાય અને બંધારણની ભાવના મુજબ દરેક નાગરિકને ન્યાય મળે.

આ પણ વાંચો: દેશની યુનિવર્સિટીઓમાં જાતિગત ભેદભાવની ફરિયાદો 118 ટકા વધી