દેશની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત અને મુશ્કેલ પરીક્ષાઓમાંની એક, UPSC સિવિલ સર્વિસીસ પરીક્ષા પાસ કરવી એ દર વર્ષે દેશભરના લાખો યુવાનોનું સ્વપ્ન છે. IAS, IPS અને IFS જેવા ઉચ્ચ હોદ્દાઓ સુધી પહોંચવાનો માર્ગ કોઈ પણ રીતે સરળ નથી. ત્રણ મહત્વપૂર્ણ તબક્કાઓ પ્રિલિમ, મેન્સ અને ઇન્ટરવ્યુ છે. દર વર્ષે 10 લાખથી વધુ ઉમેદવારો આ પરીક્ષા આપે છે, પરંતુ સફળતા ફક્ત થોડા જ લોકોને મળે છે.
ઘણીવાર એવું કહેવામાં આવે છે કે આ પરીક્ષા પાસ કરવા માટે મોંઘી કોચિંગ સંસ્થાઓ, વિશાળ પાઠ્યપુસ્તકો અને તમામ પ્રકારની વૈભવી સુવિધાઓની જરૂર પડે છે. ઘણા આશાસ્પદ વિદ્યાર્થીઓ ફક્ત એટલા માટે પાછળ રહી જાય છે કારણ કે તેમની પાસે તેમના અભ્યાસના મૂળભૂત ખર્ચાઓને પણ પૂર્ણ કરવા માટે પૈસા નથી. પરંતુ, મજબૂત નિર્ધાર અને સખત મહેનત કરવાની ઇચ્છા સાથે, વ્યક્તિ પોતાનું ભાગ્ય જાતે બનાવી શકે છે. કેરળના શ્રીનાથ કે.ની કહાની પણ આવી જ છે, જે સમગ્ર દેશના યુવાનો માટે પ્રેરણારૂપ છે.
મન્નારની શેરીઓથી એર્નાકુલમ સ્ટેશન સુધીની સફર
કેરળના મન્નારના મનોહર પ્રદેશના વતની શ્રીનાથે પોતાનું બાળપણ ખૂબ જ આર્થિક તંગી અને કષ્ટમાં વિતાવ્યું. તેમના પરિવારની આર્થિક પરિસ્થિતિ કોઈપણ વૈભવી વસ્તુઓ માટે અનુકૂળ ન હતી. સમય રાબેતા મુજબ પસાર થતો ગયો. પોતાના પરિવારનું ભરણપોષણ કરવા અને તેમની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે, શ્રીનાથે એર્નાકુલમ રેલ્વે સ્ટેશન પર કુલી તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. આખો દિવસ પીઠ અને માથા પર ભારે સામાન રાખીને, તે ભાગ્યે જ 400 થી 500 રૂપિયા કમાઈ શકતો હતો. આજના મોંઘવારીના યુગમાં, આટલી નાની રકમથી પરિવારની મૂળભૂત જરૂરિયાતો પણ પૂરી કરવી એ યુદ્ધ જીતવા સમાન છે. પરંતુ જીવનની આ કઠોર વાસ્તવિકતા હોવા છતાં, શ્રીનાથે ક્યારેય સ્વપ્ન જોવાનું બંધ કર્યું નહીં.
આ પણ વાંચો: ‘હું IAS છું, છતાં સવર્ણો અટક જોઈને મારી સાથે ભેદભાવ કરે છે!’
પડકારોને જ હથિયાર બનાવીને સફળતા મેળવી
IAS અધિકારી બનવાનું સ્વપ્ન શ્રીનાથના હૃદયમાં ઊંડે સુધી ઘર કરી ગયું હતું. તેમની પાસે UPSC ની તૈયારી માટે ભલામણ કરાયેલા મોંઘા પુસ્તકો કે અભ્યાસ સામગ્રી ખરીદવા માટે પૈસા નહોતા. પરંતુ તેમણે ક્યારેય ગરીબીને બહાનું બનવા દીધું નહીં, કે તેઓ ક્યારેય હિંમત હાર્યા નહીં. તેના બદલે, તેમણે આ મર્યાદાઓને દૂર કરવા માટે એક અનોખો અને જોરદાર રસ્તો શોધી કાઢ્યો.
તે સમયે, સરકારે રેલ્વે સ્ટેશનો પર મફત વાઇ-ફાઇ શરૂ કર્યું હતું. શ્રીનાથે એર્નાકુલમ સ્ટેશન પર આ મફત વાઇ-ફાઇને તેમના સૌથી મોટા હથિયારમાં ફેરવી નાખ્યું. દિવસ દરમિયાન, તેઓ સ્ટેશન પર મુસાફરોનો સામાન ઉપાડતા, અને જ્યારે પણ તેમને થોડો સમય મળતો, ત્યારે તેઓ પોતાનો મોબાઇલ ફોન કાઢીને અભ્યાસ શરૂ કરતા. તેમણે ઇન્ટરનેટ, યુટ્યુબ વીડિયો, ઓનલાઇન મોક ટેસ્ટ અને ડિજિટલ અભ્યાસ સામગ્રી પર ઉપલબ્ધ મફત સંસાધનોનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કર્યો. ક્યારેક, તેઓ કાનમાં ઇયરફોન લગાવીને મુસાફરોનો સામાન લઈ જતી વખતે લેક્ચરો સાંભળતા. તેમની દિનચર્યામાં દિવસ દરમિયાન સખત મહેનત અને રાત્રે અભ્યાસ કરીને તેમના સપનાઓને સાકાર કરવાનો સમાવેશ થતો હતો.
આ પણ વાંચો: મનરેગા મજૂર માબાપની દીકરી રાજ્યની પહેલી આદિવાસી IAS બની
આખરે સફળતા મળી
2018 માં શ્રીનાથના શાંતિથી કરેલી મહેનત રંગ લાવી. જ્યારે UPSC ના પરિણામો જાહેર થયા, ત્યારે તેમણે સિવિલ સર્વિસીસ પરીક્ષા પાસ કરીને બધાને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધા. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, તેમણે લેખિત પરીક્ષામાં 82 ટકા પ્રાપ્ત કર્યા હતા. આ નોંધપાત્ર સફળતા સાથે, તેમણે સાબિત કર્યું કે જો લગન સાચી હોય તો કોઈ પણ લક્ષ્ય અશક્ય નથી. તેમની સિદ્ધિએ તેમને IAS કેડરમાં એક માનનીય સ્થાન અપાવ્યું.
ये हैं श्रीनाथ के.
– उन्होंने केरल के एक रेलवे स्टेशन पर कुली नंबर 343 का काम किया।– वे सामान ढोकर अपने परिवार के लिए प्रतिदिन लगभग ₹500 कमाते थे।
– उनकी एक बेटी है और उन्हें एहसास हुआ कि उनकी कमाई गुजारा करने के लिए पर्याप्त नहीं है।
– वे कोचिंग या किताबों का खर्च नहीं… pic.twitter.com/FBThdp2ph9
— ममता ट्राबल (@Mamtasulaniya) February 7, 2026
દેશભરમાંથી પ્રશંસા અને આદર મળ્યો
આ કોઈ સામાન્ય સફળતા નહોતી; તે માનવ ભાવનાનો વિજય હતો. 2018 માં, કેન્દ્રીય મંત્રી પીયૂષ ગોયલે તેમની સફળતા માટે તેમની પ્રશંસા કરી. વધુમાં, ટેક જાયન્ટ ગૂગલ ઇન્ડિયાએ તેમના પ્લેટફોર્મ પર તેમની અદ્ભુત કહાની રજૂ કરી. રસપ્રદ વાત એ છે કે, UPSC પહેલાં, શ્રીનાથે કેરળ પબ્લિક સર્વિસ કમિશન (KPSC) ની પરીક્ષા પણ આપી હતી અને સારો રેન્ક મેળવ્યો હતો. જોકે, તેમનું સાચું અને અંતિમ લક્ષ્ય IAS અધિકારી બનીને દેશની સેવા કરવાનું હતું. જે તેમણે મેળવ્યું.
આ પણ વાંચો: દ્રષ્ટિહીન યુવકે UPSCમાં દેશભરમાં 20મો રેન્ક મેળવી ઈતિહાસ રચ્યો
