કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી સામે દાખલ કરવામાં આવેલા ગુનાહિત માનહાનિના કેસમાં ન્યાયિક પ્રક્રિયા દરમિયાન એક અત્યંત મહત્વનો વળાંક આવ્યો છે. હિન્દુત્વ વિચારક વિનાયક દામોદર સાવરકરના પૌત્ર(Grandnephew) સત્યકી સાવરકરે(Satyaki Savarkar) પુણેની વિશેષ સાંસદ/ધારાસભ્ય (MP/MLA) અદાલત સમક્ષ સત્તાવાર જુબાની આપતી વખતે સ્વીકાર્યું છે કે તેમના દાદા વી.ડી. સાવરકરે અંદમાનની સેલ્યુલર જેલમાં પોતાની સજા ઓછી કરાવવા માટે તત્કાલીન બ્રિટિશ સરકાર સમક્ષ 10 વખત દયા અરજીઓ (Mercy Petitions) દાખલ કરી હતી. વિશેષ ન્યાયાધીશ અમોલ શિંદેની અદાલતમાં ક્રોસ-એક્ઝામિનેશન દરમિયાન આ કાયદાકીય કબૂલાત સામે આવી છે.
માફી માંગી છતાં ‘વીર’ કહેવાતા હતા
રાહુલ ગાંધીના વકીલ મિલિંદ પવાર દ્વારા કોર્ટરૂમમાં કરવામાં આવેલી તીખી પૂછપરછ દરમિયાન સત્યકી સાવરકરે અદાલત સમક્ષ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં સ્વીકાર્યું હતું કે સાવરકરે બ્રિટિશ શાસનકાળમાં 10 વાર દયા અરજી દાખલ કરી હતી તે વાત સાચી છે. જોકે, તેમણે આ બાબતે બચાવ કરતા એવી દલીલ કરી હતી કે જ્યારે આ અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી રહી હતી, ત્યારે પણ બ્રિટિશ દસ્તાવેજો અને જનમાનસમાં તેમને ‘વીર’ તરીકે સંબોધવામાં આવતા હતા. દયા અરજી દાખલ કરનાર વ્યક્તિને ‘વીર’ કહેવામાં કોઈ વિરોધાભાસ છે, તે વાતનો તેમણે કોર્ટ સમક્ષ સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો હતો.
આ પણ વાંચો: Dr.Ambedkar શા માટે RSS પર પ્રતિબંધની તરફેણમાં હતા?
ભગતસિંહ સહિત અનેક ક્રાંતિકારીઓએ માફી નહોતી માંગી
જિરહની કાર્યવાહી આગળ વધતા વકીલે તે સમયના અન્ય ક્રાંતિકારીઓ સાથે સાવરકરની સરખામણી કરતા સવાલો પૂછ્યા હતા. તેના જવાબમાં સત્યકી સાવરકરે એ વાતનો પણ સ્વીકાર કર્યો હતો કે તે જ યુગના અન્ય અગ્રણી ક્રાંતિકારીઓ જેવા કે ભગત સિંહ, રાજગુરુ, બટુકેશ્વર દત્ત અને અશફાકઉલ્લા ખાને અંગ્રેજ સરકાર સમક્ષ ઝૂકવાનો કે કોઈ પણ પ્રકારની દયા અરજી કે માફીનામું દાખલ કરવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો હતો.
સત્યકી સાવરકરે જણાવ્યું કે, ભગત સિંહ અને બટુકેશ્વર દત્તે બ્રિટિશ સરકારને પત્ર લખીને પોતાને ગુનેગારને બદલે ‘યુદ્ધ કેદી’ (Prisoners of War) માનવાની માંગ કરી હતી અને ફાંસીના બદલે ગોળી મારવાની વાત કહી કોઈ પણ પ્રકારની નરમાશ લેવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, તેની કાયદાકીય રીતે તેમને વિગતવાર માહિતી નહોતી. પરંતુ તેઓ એ ચોક્કસપણે જાણે છે કે ભગત સિંહ અને બટુકેશ્વર દત્ત અંત સુધી પોતાની ક્રાંતિકારી વિચારધારા પર અડગ રહ્યા હતા અને તેમણે સત્તાવાર રીતે અંગ્રેજો સાથે કોઈ પણ પ્રકારની નમ્રતા કે સમજૂતી દર્શાવી નહોતી.
આ પણ વાંચો: ‘RSS કાર્યકરો નાનપણથી મારો રેપ કરતા હતા, તેમનો વિશ્વાસ ન કરો!’
10 વાર માફી માંગ્યાનો સરકારી સત્તાવાર રેકોર્ડ પણ છે
સત્યકી સાવરકરે અદાલતને માહિતી આપી હતી કે સાવરકર દ્વારા દાખલ કરાયેલી આ ૧૦ દાયકા જૂની દયા અરજીઓના મૂળ રેકોર્ડ આજે પણ સત્તાવાર સરકારી દસ્તાવેજો અને બ્રિટિશ આર્કાઇવ્સમાં સુરક્ષિત રીતે નોંધાયેલા છે. જ્યારે રાહુલ ગાંધીના વકીલ પવારે આ અરજીઓમાં વપરાયેલી ભાષા, બ્રિટિશ તાજ પ્રત્યે વફાદાર રહેવાની ખાતરી અને માફીનામાના શબ્દો અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા, ત્યારે સત્યકીએ દાદાની કાનૂની વ્યૂહરચનાનો બચાવ કર્યો હતો. તેમણે કોર્ટને જણાવ્યું કે બ્રિટિશ કાયદા હેઠળ જેલની સજા ઓછી કરાવવા અથવા જેલમાંથી બહાર આવવા માટે દયા અરજી કરવી એ એક સામાન્ય અને સત્તાવાર વહીવટી પ્રક્રિયા (Standard Procedure) નો ભાગ હતો.
સાવરકરે દાદા દામોદર સાવરકરનો બચાવ કર્યો
તેમણે ઉમેર્યું કે માત્ર સાવરકરે જ નહીં, પરંતુ તે સમયના અન્ય કેટલાય કેદીઓએ જેલમાંથી મુક્ત થવા માટે આવી કાનૂની અરજીઓ કરી હતી, તેથી આ પ્રક્રિયા કોઈ અસાધારણ કે ગેરકાનૂની બાબત નહોતી. તેમની દલીલ મુજબ અરજીની ભાષા સત્તાવાર પ્રોટોકોલ અને બ્રિટિશ કાયદાકીય ફોર્મેટ હેઠળ લખાયેલી નમ્રતા દર્શાવતી હતી, તેને બ્રિટિશ સરકાર પ્રત્યે વ્યક્તિગત આત્મસમર્પણ કે વફાદારી ન ગણી શકાય.
આ પણ વાંચો: “આ લોકો મોદીને ગાળો આપે છે” કહી ભાજપ સાંસદે મુસ્લિમોના ધાબળા પરત લઈ લીધાં
બ્રિટિશ સત્તાવાળાઓએ શરૂઆતમાં સાવરકરની તમામ અરજીઓ એ આધારે ફગાવી દીધી હતી કે જો સાવરકરને મુક્ત કરવામાં આવશે તો તેઓ ફરીથી ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિય થઈ જશે, જેનાથી બ્રિટિશ શાસનની સુરક્ષાને મોટો ખતરો પેદા થઈ શકે છે. જોકે, બાદમાં કાનૂની શરતોને આધીન તેમને જેલમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા અને બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા તેમની નિયમિત પેન્શન પણ બાંધવામાં આવી હતી.
સાવરકરની માનહાનિનો આખો કેસ શું છે
આ સમગ્ર વિવાદ અને કાનૂની લડત કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી દ્વારા 5 માર્ચ 2023ના રોજ યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK) માં ઓવરસીઝ કોંગ્રેસના એક જાહેર કાર્યક્રમમાં આપેલા ભાષણથી શરૂ થઈ હતી. સત્યકી સાવરકરનો કોર્ટમાં મુખ્ય આરોપ એવો છે કે રાહુલ ગાંધીએ લંડનના આ વૈશ્વિક મંચ પરથી સાવરકર વિરુદ્ધ જાણીજોઈને ખોટા, પાયાવિહોણા અને મનઘડત આરોપો લગાવ્યા હતા જેથી તેમની સામાજિક અને ઐતિહાસિક છબીને મોટું નુકસાન પહોંચાડી શકાય.
આ પણ વાંચો: શું RSS એ ભારતની આઝાદી માટે બલિદાન આપ્યું હતું?
કોર્ટમાં દાખલ કરાયેલી સત્તાવાર ફરિયાદ અનુસાર, રાહુલ ગાંધીએ પોતાના લંડનના ભાષણમાં દાવો કર્યો હતો કે સાવરકરે એક પુસ્તક લખ્યું હતું, જેમાં તેમણે પોતાના અન્ય પાંચ-છ સાથીઓ સાથે મળીને એક મુસ્લિમ વ્યક્તિની નિર્દયતાથી ધોલાઈ કરવાનો અને તેના પર આનંદ વ્યક્ત કરવાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. સત્યકી સાવરકરના મતે, તેમના દાદાએ સમગ્ર જીવનકાળ દરમિયાન આવું કોઈ પુસ્તક ક્યારેય લખ્યું નથી અને વાસ્તવિકતામાં આવી કોઈ ઘટના ક્યારેય બની જ નથી.
સત્યકીએ આ વિવાદિત ભાષણના વિવિધ મીડિયા અહેવાલો, ન્યૂઝ કટિંગ્સ અને અધિકૃત યુટ્યુબ વીડિયો લિંકને કોર્ટ સમક્ષ પ્રાથમિક પુરાવા તરીકે રજૂ કર્યા છે. તેમણે રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) ની કલમ 500 (માનહાનિ માટેની સજા) હેઠળ કાયદામાં નિર્ધારિત મહત્તમ સજા અને યોગ્ય વળતરની માંગ કરી છે. પુણેની આ વિશેષ અદાલતમાં આ હાઈ-પ્રોફાઈલ કેસની સુનાવણી અને સત્યકી સાવરકરની આગામી ક્રોસ-એક્ઝામિનેશનની કાનૂની કાર્યવાહી 1 જુલાઈએ પણ ચાલુ રહેશે.
આ પણ વાંચો: ડૉ.આંબેડકર અને સાવરકર વચ્ચે કેવો સંબંધ હતો?
