મધ્યપ્રદેશની દતિયા વિધાનસભા પેટાચૂંટણીના પરિણામોએ રાજ્યના પરંપરાગત રાજકીય સમીકરણોને મૂળમાંથી હલાવી મૂક્યા છે. આ ચૂંટણીમાં ભલે આઝાદ સમાજ પાર્ટી (કાંશીરામ) ના ઉમેદવાર દામોદર યાદવ ‘મંડળ’ જીતી ન શક્યાં, પરંતુ તેમણે મેળવેલા તોતિંગ મતોએ ભાજપના હાથમાંથી જીત આંચકી લેવામાં સૌથી મહત્વની અને નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી છે. દતીયાના રાજકીય મેદાનમાં અત્યાર સુધી માત્ર ભાજપ અને કોંગ્રેસ વચ્ચે જ સીધો દ્વિપક્ષીય જંગ જોવા મળતો હતો, પરંતુ ચંદ્રશેખર આઝાદ ‘રાવણ’ની પાર્ટીના ઉમેદવારે 18,000 થી વધુ મતો મેળવીને આ મુકાબલાને અત્યંત રસપ્રદ અને ત્રિપાંખિયા જંગમાં ફેરવી નાખ્યો હતો.
18000થી વધુ વોટ મેળવી ભાજપનો ખેલ બગાડ્યો
મતગણતરીના શરૂઆતી તબક્કાથી જ દામોદર યાદવે સતત પોતાની પકડ મજબૂત રાખી હતી અને મતોનો આંકડો સતત વધારતા રહ્યા હતા. સામાન્ય રીતે ભાજપ પોતાના કેડર વોટ, હિન્દુત્વ કાર્ડ અને પરંપરાગત સવર્ણ મતદારોના બળે વિજય મેળવતી હોય છે, પરંતુ આ વખતે આઝાદ સમાજ પાર્ટી (ASP) ના ઉમેદવારે ભાજપની આ કોર વોટબેંકમાં મોટું ગાબડું પાડ્યું હતું. 13 રાઉન્ડની મતગણતરી પૂરી થઈ ત્યાં સુધીમાં દામોદર યાદવે 18,000 થી વધુ મતોનો આંકડો પાર કરી લીધો હતો.
રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, આ 18,000 થી વધુ મતો જ ભાજપની હાર અને કોંગ્રેસની જીતનું મુખ્ય કારણ બન્યા છે. જો આઝાદ સમાજ પાર્ટી આટલી મજબૂતીથી મેદાનમાં ન હોત, તો આ મતોનો એક મોટો હિસ્સો સીધો જ ભાજપના ખાતામાં ગયો હોત. આમ, દામોદર યાદવે માત્ર ‘વોટ કાપનારા’ કે સામાન્ય ઉમેદવાર તરીકે નહીં, પરંતુ ચૂંટણીના અસલી પરિણામ નક્કી કરનાર ‘ગેમચેન્જર’ અને ડાર્ક હોર્સ તરીકેની ભૂમિકા ભજવી છે.
આ પણ વાંચોઃ અનામતને હાથ તો લગાવી જુઓ, દેશ ન હલાવી નાખીએ તો કહેજોઃ ચંદ્રશેખર આઝાદ
दतिया विधानसभा उपचुनाव में आज़ाद समाज पार्टी ने धनबल, बाहुबल और सत्ताबल के खिलाफ साहसिक संघर्ष किया।
सभी कार्यकर्ताओं की मेहनत और समर्पण को सलाम।
हमने दतिया में आज़ाद समाज पार्टी की भविष्य की राजनीति की मजबूत नींव रखी है।
जय भीम! pic.twitter.com/Ut0jynQ6q6
— Damodar Yadav – Mandal (@DamodarSYadav) August 3, 2026
ઓબીસી અને દલિત મતોનું નવું સમીકરણ
દતિયાના સ્થાનિક રાજકારણમાં દામોદર યાદવની ઓળખ અખિલ ભારતીય યાદવ મહાસભાના રાષ્ટ્રીય સ્તરના નેતા અને દલિત-પછાત સમાજના પ્રમુખ અવાજ તરીકેની રહી છે. તેમણે સ્થાનિક સ્તરે વંચિત, શ્રમિક અને શોષિત વર્ગના પ્રશ્નો અને મુદ્દાઓને પ્રખરતાથી ઉઠાવ્યા હતા, જેનો સીધો ફાયદો તેમને ચૂંટણીમાં મળ્યો છે.
બીજી તરફ, ભાજપ અને કોંગ્રેસ બંને પક્ષો પોતાના પરંપરાગત અને સવર્ણ મતદારોને સાચવવામાં મશગૂલ રહ્યા હતા. આ પરિસ્થિતિનો સીધો જ ફાયદો આઝાદ સમાજ પાર્ટીને મળ્યો. દતીયાના ઓબીસી અને દલિત મતદારોએ ભાજપના પરંપરાગત નેતૃત્વથી અલગ થઈને ASPના પક્ષમાં એકજૂટ થઈને મતદાન કર્યું. EVM ખુલતા જ આ વર્ગના મતો દામોદર યાદવના ખાતામાં ટ્રાન્સફર થયેલા સ્પષ્ટ જોવા મળ્યા, જેણે ભાજપના વિજય રથને રોકી દીધો.
આ પણ વાંચોઃ જામ ખંભાળિયા પાલિકામાં ડૉ.આંબેડકરના હટાવેલા ફોટા ભીમ આર્મીએ ફરી લગાવ્યા
ભાજપના આંતરિક અસંતોષનો લીધો સીધો લાભ
દતિયામાં ભાજપ અને કોંગ્રેસ બંને પક્ષોમાં ટિકિટ વહેંચણી અને સ્થાનિક નેતૃત્વને લઈને ભારે અસંતોષ અને ભીતરઘાતની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. ખાસ કરીને ભાજપના કેડર અને સમર્થકોમાં રહેલી નારાજગીનો આઝાદ સમાજ પાર્ટીએ પૂરતો ફાયદો ઉઠાવ્યો.
જે મતદારો ભાજપની કાર્યશૈલી અને નીતિઓથી નારાજ હતા પરંતુ કોંગ્રેસને વોટ આપવા પણ માંગતા નહોતા, તેમણે એક સબળ અને નવા વિકલ્પ તરીકે દામોદર યાદવ પર પોતાની પસંદગી ઉતારી. આંતરિક વિરોધના કારણે ભાજપનો કેડર બેઝ વિખેરાઈ ગયો અને તેનો સીધો જ લાભ આઝાદ સમાજ પાર્ટીને મળ્યો, જેનાથી ભાજપનું તમામ ગણિત સાવ ખોરવાઈ ગયું હતું.
ગ્વાલિયર-ચંબલ અંચલમાં ત્રીજા મોરચાનો અણધારી ઉદય
દતિયા ઉપચૂંટણીના આંકડા અને પરિણામો માત્ર એક વિધાનસભા બેઠક પૂરતા સીમિત નથી, પરંતુ તે સમગ્ર ગ્વાલિયર-ચંબલ વિસ્તારની રાજનીતિ માટે એક મોટો અને સ્પષ્ટ સંદેશ છે. આ પરિણામોએ સાબિત કરી દીધું છે કે મધ્યપ્રદેશની રાજનીતિ હવે માત્ર ભાજપ અને કોંગ્રેસના ભરોસે ચાલી શકે તેમ નથી.
ચંદ્રશેખર આઝાદ ‘રાવણ’ની પાર્ટીએ દતીયામાં જે રીતે શક્તિપ્રદર્શન કર્યું છે, તેનાથી ભવિષ્યની ચૂંટણીઓ માટે તમામ મુખ્ય રાજકીય પક્ષો એલર્ટ થઈ ગયા છે. દલિત અને પછાત વર્ગના સ્થાનિક સમીકરણોને સાધ્યા વગર હવે દતીયા કે આસપાસની કોઈ પણ બેઠક પર વિજય મેળવવો ભાજપ માટે આસાન રહેશે નહીં.
દતીયાના આ ઘમાસાણમાં ભલે આઝાદ સમાજ પાર્ટીના દામોદર યાદવ વિજેતા બનવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હોય, પરંતુ તેમણે 18,000 થી વધુ વોટ મેળવીને ભાજપની ખાતરીપૂર્વકની જીત આંચકી લીધી છે. ભાજપના પરંપરાગત વોટબેંકમાં મોટું સંધિમાન કરીને ASP એ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે દતીયા અને મધ્યપ્રદેશની રાજનીતિમાં હવે ત્રીજો મોરચો એક મજબૂત અને નિર્ણાયક તાકાત તરીકે ઊભરી ચૂક્યો છે.
આ પણ વાંચોઃ એન્જિનિયરીંગ, MBBS સહિત શિક્ષણ ફ્રી કરીશું: ચંદ્રશેખર આઝાદ
