દલિતોને ન્યાય આપવાનો આવે ત્યારે આપણું પોલીસ તંત્ર અને ન્યાય તંત્ર કઈ હદે બેદરકારી દાખવે છે તેની આ વાત છે. એક દલિત યુવકને પોલીસ કસ્ટડીમાં એટલો માર મારવામાં આવ્યો કે તેનું મોત થઈ ગયું. એ પછી પરિવારે ન્યાય માટે 101 દિવસ સુધી તેનો મૃતદેહ સ્વીકાર્યો નહીં.
મામલો તમિલનાડુના મદુરાઈનો છે. અહીં કાયદો અને વ્યવસ્થા તેમજ ન્યાયિક પ્રક્રિયાના વિલંબ પર ગંભીર સવાલો ઉભા કરતો એક ચોંકાવનારો કિસ્સો સામે આવ્યો છે. પોલીસ કસ્ટડીમાં કથિત થર્ડ ડિગ્રી ટોર્ચર અને નિર્દયતાપૂર્વકની મારપીટને કારણે મૃત્યુ પામેલા એક દલિત યુવકના શવના આખરે 101 દિવસના લાંબા સમયગાળા બાદ અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યા છે. મદ્રાસ મદ્રાસ હાઈકોર્ટના કડક આદેશ બાદ મદુરાઈના એક ઇલેક્ટ્રિક સ્મશાનગૃહમાં ચુસ્ત પોલીસ બંદોબસ્ત વચ્ચે આ અંતિમ વિધિ સંપન્ન કરવામાં આવી હતી.
મામલો શું હતો
આ મામલો તમિલનાડુના શિવગંગા જિલ્લાના માનામદુરાઈ વિસ્તારનો છે. અહીંના રહેવાસી આકાશ નામના દલિત યુવકની ચાલુ વર્ષે 6 માર્ચના રોજ પોલીસે એક સામાન્ય મારામારીના કેસમાં ધરપકડ કરી હતી. કસ્ટડી દરમિયાન પોલીસ દ્વારા આચરવામાં આવેલી અમાનુષી હિંસાને કારણે આકાશને ગંભીર આંતરિક અને બાહ્ય ઇજાઓ થઈ હતી. મૃત્યુ પહેલાં આકાશે ખુદ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ પોલીસ કસ્ટડીમાં પોતાની સાથે થયેલા શારીરિક અત્યાચારની કાનૂની કબૂલાત પણ કરી હતી.
આ પણ વાંચો: દલિત યુવકને પોલીસે ઢોર માર મારી લોકઅપમાં પેશાબ પીવડાવ્યો!
જોકે, ગંભીર શારીરિક સ્થિતિને કારણે તેને મદુરાઈની સરકારી રાજાજી હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યાં સારવાર દરમિયાન 8 માર્ચના રોજ તેનું મોત નીપજ્યું હતું. ઘટના બાદ જ્યારે મૃતક આકાશનું પોસ્ટમોર્ટમ કરવામાં આવ્યું, ત્યારે તેના શરીર પરથી અમાનુષી મારપીટના આશરે 28 જેટલા ગંભીર ઇજાના નિશાનો મળી આવ્યા હતા. આ મેડિકલ રિપોર્ટ સામે આવ્યા બાદ મૃતકના પરિવારજનો અને સ્થાનિક દલિત સંગઠનોમાં ભારે આક્રોશ ફેલાયો હતો અને તેમણે ન્યાયની માંગ સાથે ઉગ્ર વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ કર્યા હતા.
તપાસ અને વહીવટીતંત્રની કાર્યવાહી
કસ્ટડીમાં મોતના આ હાઈપ્રોફાઈલ મામલાની ગંભીરતાને જોતાં 9 માર્ચના રોજ રાજ્ય સરકાર દ્વારા આ કેસની તપાસ સીબી-સીઆઈડી (CB-CID) ને સોંપવામાં આવી હતી. આ પ્રાથમિક કાર્યવાહીના ભાગરૂપે ઘટના સમયે ફરજ પર હાજર કથિત 6 પોલીસ કર્મચારીઓને તાત્કાલિક અસરથી સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા હતા.
આ પણ વાંચો: ગાંધીનગરમાં લેખક, વિચારક ચંદુ મહેરિયાની લેખન સફરનો કાર્યક્રમ યોજાયો
બીજી તરફ, દોષિત પોલીસ અધિકારીઓની ધરપકડ અને પીડિત પરિવારને વળતર આપવાની માંગ સાથે પરિવારે આકાશનો મૃતદેહ સ્વીકારવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો હતો. પરિવારના મતે જ્યાં સુધી જવાબદાર ગુનેગારો સામે કડક કાનૂની કલમો હેઠળ ધરપકડની કાર્યવાહી ન થાય ત્યાં સુધી તેઓ શવનો સ્વીકાર નહીં કરે. આ વિવાદને કારણે યુવકનો શવ સતત ત્રણ મહિનાથી વધુ સમય સુધી હોસ્પિટલના શવગૃહમાં ન્યાયની રાહમાં પડી રહ્યો હતો.
હાઈકોર્ટના આદેશ બાદ અંતિમ સંસ્કાર કરાયા
આ ગંભીર કાનૂની ગૂંચવણ અને કાયદો-વ્યવસ્થાની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આખરે 15 જૂનના રોજ મદ્રાસ હાઈકોર્ટે આ મામલે હસ્તક્ષેપ કર્યો હતો. અદાલતે આદેશ જાહેર કર્યો હતો કે જો પરિવાર દ્વારા શવનો સ્વીકાર કરવામાં ન આવે, તો પ્રશાસને પોતાની દેખરેખ હેઠળ મૃતદેહના સન્માનપૂર્વક અંતિમ સંસ્કાર કરી દેવા.
કોર્ટના આ કડક વલણ બાદ પોલીસ અને સ્થાનિક પ્રશાસનની સીધી દેખરેખ હેઠળ 101 દિવસ પછી આકાશના અંતિમ સંસ્કારની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી. જોકે, સ્થાનિક વિશ્લેષકો અને માનવાધિકાર સંગઠનોએ આ બાબતે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે આટલો લાંબો સમય વીતી જવા છતાં અને પોસ્ટમોર્ટમમાં 28 ઇજાના ચિહ્નો સાબિત થયા હોવા છતાં, આરોપી પોલીસકર્મીઓ સામે હજુ સુધી કોઈ નક્કર સજાાત્મક પગલાં કે જેલની કાર્યવાહી થઈ નથી. હાલમાં સીબી-સીઆઈડીની કાનૂની તપાસ ચાલુ છે, પરંતુ પરિવાર માટે અસલ ન્યાય હજુ પણ અધ્ધરતાલ જણાય છે.
આ પણ વાંચો: UGC નો આદેશ છતાં ગાંધીનગર IITE ની ભરતીમાં SC, ST, OBCની બાદબાકી
