ગૌહત્યાના એક કેસમાં ગાંધીનગરની કલોલ કોર્ટે આપેલો ચુકાદો હાલ સમગ્ર રાજ્યમાં ભારે ચર્ચા અને વિવાદના એરણે ચઢ્યો છે. કલોલ સેશન્સ કોર્ટનાં ન્યાયાધીશ બી. આર. રાજપૂત દ્વારા ઓગસ્ટ 2024ના એક ગેરકાયદે ગૌહત્યાના કેસમાં ત્રણ મુસ્લિમ આરોપીઓ—વસીમ કુરેશી, મહમદ રફીક અને અશફાક ઉર્ફે સલમાનને દોષિત ઠેરવતા આજીવન સખત કેદની સજા અને પ્રત્યેકને 3 લાખ રૂપિયાનો મસમોટો રોકડ દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે. આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે આ ન્યાયિક ફેંસલા સંભળાવતી વખતે કોર્ટે માત્ર કાયદાકીય પુરાવાઓ કે કલમો જ નહીં, પરંતુ પ્રાચીન હિન્દુ ધર્મગ્રંથો, વેદો, હરિવંશ પુરાણ અને મનુસ્મૃતિના શ્લોકોને સજાનો મુખ્ય આધાર બનાવીને ટાંક્યા છે. ચુકાદાની શરૂઆતમાં જ ગાયને વિશ્વની માતા તરીકે ગણાવીને અને તેમાં 33 કરોડ દેવતાઓનો વાસ હોવાની ધાર્મિક માન્યતાઓને સત્તાવાર ન્યાયિક આદેશમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. કાયદાકીય ક્ષેત્રના જાણકારો અને સજાગ નાગરિકો સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે શું આધુનિક ભારતીય ન્યાયતંત્ર ધર્મનિરપેક્ષ બંધારણના આધારે ચાલે છે કે પછી મનુસ્મૃતિ જેવા લોકશાહી વિરોધી ધાર્મિક ગ્રંથોની સંહિતા પર? કાયદાની મર્યાદામાં રહીને જોવામાં આવે તો ન્યાયાધીશો દ્વારા આ પ્રકારે ધાર્મિક ગ્રંથોને પ્રાધાન્ય આપીને સજા ફટકારવી એ બંધારણીય ન્યાયિક નિષ્પક્ષતા પર સીધો પ્રહાર છે.
કેસની વિગતો અને કાનૂની પાસાઓની સમીક્ષા
અહેવાલો અનુસાર, આ સમગ્ર ઘટના 22 ઓગસ્ટ 2024ના રોજ કલોલ તાલુકાના જામળા ગામની સીમમાં ઢાંકણીવાસ ખાતે બની હતી, જ્યાં સ્થાનિક પોલીસ દ્વારા દરોડો પાડીને ગેરકાયદે કતલખાનામાંથી આશરે 277 કિલોગ્રામ ગૌમાંસ અને વાહનો સહિત કુલ રૂ. 3,61,540 નો મુદ્દામાલ જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો. આ કેસમાં કલોલ સેશન્સ કોર્ટે ગુજરાત પ્રાણી સંરક્ષણ (સુધારા) અધિનિયમ, 2017ની કડક જોગવાઈઓ હેઠળ વસીમ કુરેશી, મહમદ રફીક અને અશફાકને દોષિત જાહેર કરીને આજીવન કેદ અને પ્રતિ આરોપી રૂ. 2 લાખનો રોકડ દંડ તથા અન્ય કલમો હેઠળ 10 વર્ષની કેદ અને 1 લાખનો દંડ ફટકાર્યો છે. કાયદાકીય મર્યાદામાં રહીને કહીએ તો, દેશનો કોઈપણ કાયદો ગુનાની માત્રા અનુસાર દંડ અને સજા નક્કી કરે છે, પરંતુ અહીં ન્યાયાધીશોએ કાયદાના સ્પષ્ટ પાસાઓથી ઉપર ઉઠીને ધાર્મિક ભાવનાઓને પ્રાધાન્ય આપ્યું છે, જે ભારતીય ન્યાયતંત્રના બિનસાંપ્રદાયિક અને બંધારણીય સ્વરૂપને નબળું પાડે છે.
આ પણ વાંચોઃ બ્રાહ્મણ જજે મનુસ્મૃતિનો શ્લોક ટાંકી આરોપીઓને સજા સંભળાવી
રાજકીય એજન્ડા – હિન્દુત્વના મુદ્દાને બુસ્ટ આપવાનો પ્રયાસ?
વર્તમાન રાજકીય માહોલ અને શાસક પક્ષ ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) ની હિન્દુત્વવાદી વિચારધારાને ખુશ કરવા કે તેને રાજકીય રીતે બુસ્ટ આપવા માટે આવા વિવાદાસ્પદ ચુકાદાઓ આપવામાં આવતા હોય તેવી પ્રબળ શંકાઓ ઊભી થઈ રહી છે. જ્યારે દેશ અને રાજ્યમાં સત્તાધારી પક્ષ દ્વારા ગૌરક્ષાને સતત એક રાજકીય હથિયાર બનાવવામાં આવ્યું હોય, ત્યારે ન્યાયતંત્રના કાનૂની નિર્ણયોમાં પણ આ પ્રકારે ચોક્કસ વિચારધારાનું ગંભીર પ્રતિબિંબ જોવા મળવું લોકશાહી અને ન્યાયિક સ્વતંત્રતા માટે ખતરાની ઘંટી સમાન છે. માત્ર 277 કિલોગ્રામ ગૌમાંસના જપ્ત થયેલા કેસમાં આરોપીઓને આજીવન કેદ જેવી અત્યંત કઠોર અને આકરી સજા ફટકારવી એ ન્યાયના સ્થાપિત સિદ્ધાંતો સાથે સદંતર અસંગત અને અતિશયોક્તિભર્યું જણાય છે. કાયદાકીય નિષ્ણાતો માને છે કે ગુનાની ગંભીરતા અને અપાતી સજા વચ્ચે સંતુલન હોવું અનિવાર્ય છે, પરંતુ અહીં કાયદાની ઓથ લઈને એક ચોક્કસ વૈચારિક માનસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું હોય તેવું સ્પષ્ટ દેખાઈ આવે છે.
બિલકીસ બાનુ અને ઊનાકાંડ સાથે તુલના
આ ચુકાદો એટલા માટે પણ ભારે વિરોધ અને સવાલોના ઘેરામાં આવી ગયો છે કારણ કે આપણા જ દેશની ન્યાયિક વ્યવસ્થામાં ગંભીર ગુનાઓ બાબતે ખુલ્લેઆમ બેવડા ધોરણો અપનાવવામાં આવી રહ્યા છે. એક તરફ બિલકીસ બાનુ જેવા અત્યંત દર્દનાક અને જઘન્ય કેસમાં સામૂહિક બળાત્કાર અને ગર્ભવતી મહિલા પર અત્યાચાર કરનાર દોષિતોની સજા માફ કરીને તેમને જેલમાંથી ખુલ્લેઆમ સન્માન સાથે છોડી મૂકવામાં આવે છે, તો બીજી તરફ ગૌરક્ષાના નામે ઉત્પાત મચાવનારા અને ઉનાકાંડ જેવી અમાનવીય ઘટનાઓમાં દલિત યુવકોને જાહેરમાં નિર્દયતાથી મારપીટ કરનાર હિન્દુત્વવાદી ગુંડાઓ કાયદાની પકડમાંથી સરળતાથી જામીન પર છૂટી જાય છે. જ્યારે માનવજીવન પર હુમલો કરનારા અને મહિલાઓની અસ્મિતા લૂંટનારાઓ પ્રત્યે ન્યાયતંત્ર નરમ અને સહાનુભૂતિપૂર્વકનું વલણ અપનાવે છે, ત્યારે પશુઓની કતલના મામલામાં મુસ્લિમ આરોપીઓને આજીવન કેદની મહત્તમ સજા ફટકારવી એ ન્યાય પ્રણાલીની પારદર્શિતા અને ન્યાયિક નિષ્પક્ષતા પર સવાલ ઉઠાવે છે. શું પશુનું જીવન મનુષ્યના જીવન કે દલિતો અને મહિલાઓના માનવઅધિકાર કરતાં પણ વધુ કિંમતી બની ગયું છે? આ એક અત્યંત ગંભીર નૈતિક અને કાનૂની પ્રશ્ન ઊભો કરે છે.
