ભારતીય ન્યાયતંત્રમાં ભ્રષ્ટાચાર અને જાતિગત ભેદભાવના મુદ્દે ખુલ્લેઆમ સવાલો ઉઠાવનાર પૂર્વ હાઈકોર્ટ જજ જસ્ટિસ સી.એસ. કર્ણનનું 71 વર્ષની વયે નિધન થયું છે. 13 નવેમ્બરે ચેન્નઈની એપોલો હોસ્પિટલમાં તેમણે અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા. 14 નવેમ્બરે તેમના અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવશે. તેમનું જીવન ભારતીય ન્યાયતંત્રના ઇતિહાસમાં એક અસાધારણ પ્રકરણ તરીકે યાદ રહેશે.
દલિત સમાજમાંથી આવતા જસ્ટિસ કર્ણને ન્યાયતંત્રની અંદર રહેલા ભ્રષ્ટાચાર અને જાતિગત ભેદભાવ સામે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે પોતાના સાથી જજો પર ભ્રષ્ટાચારના ગંભીર આરોપો લગાવ્યા હતા અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખીને તપાસની માગ કરી હતી. તેમણે ન્યાયાધીશોની નિમણૂક કરતી કોલેજિયમ સિસ્ટમની કાર્યપદ્ધતિ સામે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. જસ્ટિસ કર્ણનની કહાણી ન્યાયતંત્રમાં દલિતોના પ્રતિનિધિત્વ, સામાજિક સમાનતા, પારદર્શિતા અને સંસ્થાકીય જવાબદારી અંગે અનેક સવાલો ઊભા કરે છે.
20 જજો સામે ભ્રષ્ટાચારના આરોપ લગાવ્યા હતા
વર્ષ 2017માં જસ્ટિસ કર્ણને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખીને સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઈકોર્ટના આશરે 20 વર્તમાન અને નિવૃત્ત જજો સામે ભ્રષ્ટાચારના આરોપો લગાવ્યા હતા. તેમણે આ આરોપોની તપાસ કરવાની માગ કરી હતી. આ ઘટનાએ દેશના ન્યાયતંત્રમાં ભારે ચર્ચા જગાવી હતી.
જસ્ટિસ કર્ણનનો સવાલ હતો કે જો ન્યાયતંત્રના ઉચ્ચ હોદ્દા પર બેઠેલા લોકો સામે ભ્રષ્ટાચારના આરોપો હોય તો તેમની તપાસ કોણ કરશે? ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા જાળવવાની સાથે તેની અંદર જવાબદારી અને પારદર્શિતા પણ હોવી જોઈએ, એવો મુદ્દો તેમના પત્રના કેન્દ્રમાં હતો.
કોલેજિયમ સિસ્ટમને મનુવાદી વ્યવસ્થા ગણાવી હતી
જસ્ટિસ કર્ણનનો સૌથી મહત્વનો વિરોધ જજોની નિમણૂક અને બઢતી માટેની કોલેજિયમ સિસ્ટમ સામે હતો. વર્ષ 2015માં તેમણે મદ્રાસ હાઈકોર્ટના તત્કાલીન મુખ્ય ન્યાયાધીશને પત્ર લખીને આ વ્યવસ્થામાં જાતિગત ભેદભાવ હોવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.
તેમણે કોલેજિયમ સિસ્ટમને એવી વ્યવસ્થા ગણાવી હતી, જે ઉચ્ચ જ્ઞાતિના જજોને વધુ પ્રાધાન્ય આપે છે. તેમના મતે ન્યાયાધીશોની પસંદગીમાં પારદર્શિતાનો અભાવ હતો અને પસંદગીની પ્રક્રિયામાં સંબંધો, ઓળખાણ તથા નજીકના વર્તુળોને મહત્ત્વ મળતું હતું.
તેમણે એવો પણ આક્ષેપ કર્યો હતો કે દલિત હોવાને કારણે તેમને હાઈકોર્ટમાં યોગ્ય મહત્ત્વ આપવામાં આવતું નથી અને તેમના કરતાં જુનિયર જજોને મહત્ત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ સોંપવામાં આવે છે.
આ આરોપો ભારતીય ન્યાયતંત્રમાં દલિત અને વંચિત સમાજોના પ્રતિનિધિત્વ અંગેની જૂની ચર્ચાને ફરી કેન્દ્રમાં લાવનારા હતા. જોકે, કોલેજિયમની સમગ્ર વ્યવસ્થા જાતિવાદી છે એવો ન્યાયિક નિષ્કર્ષ આ આરોપોથી સ્થાપિત થતો નથી. તેમ છતાં, જસ્ટિસ કર્ણને ઉઠાવેલા સવાલો આજે પણ ન્યાયિક નિમણૂકોમાં સામાજિક વિવિધતા અને પારદર્શિતાની જરૂરિયાત અંગે ચર્ચા માગે છે.
આ પણ વાંચોઃ દેશની હાઈકોર્ટોમાં સામાજિક અસંતુલન: 80% જજો ‘ઉચ્ચ’ જ્ઞાતિના
सुप्रीम कोर्ट के जातिवादी जजों से अकेले लोहा लेने वाले जस्टिस कर्णन के निधन की ख़बर आ रही है।
कुछ सालों से क्या हुआ है क्या नहीं, अपडेट नहीं हूं मगर 2017 में इन्होंने पूरे देश को हिला दिया था।
इन्होंने जजों पर जातिवादी भेदभाव का आरोप लगाया तो उन्होंने सुप्रीम कोर्ट में इनके ख़िलाफ ‘पंचायत’ करके सज़ा सुना दी।
जवाबी कार्रवाई करते हुए जस्टिस कर्णन ने सुप्रीम कोर्ट के जजों को ही सज़ा सुना दी।
स्वाभाविक है सबकुछ सहना पड़ा जस्टिस कर्णन को ही मगर लाचार बनकर नहीं लड़कर झगड़कर साहस दिखाकर गए।
आपके बारे में बहुत ज्यादा नहीं जानता मगर इस एक प्रकरण की वजह से आप बहुत सहे पर अमर हो गए।
श्रद्धांजलि 💐।— Samar Raj (@SamarRaj_) November 13, 2026
મદ્રાસથી કોલકાતા હાઈકોર્ટ સુધીની સફર
જસ્ટિસ સી.એસ. કર્ણનનો જન્મ 12 જૂન, 1955ના રોજ તમિલનાડુના કડલૂર જિલ્લાના કર્ણથમ ગામમાં થયો હતો. તેમનું મૂળ નામ કરુણાનિધિ હતું. તેમણે 1983માં મદ્રાસ લો કોલેજમાંથી કાયદાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને વકીલાત શરૂ કરી હતી.
માર્ચ 2009માં તેમની મદ્રાસ હાઈકોર્ટના વધારાના જજ તરીકે નિમણૂક થઈ હતી. ત્યારબાદ તેઓ કાયમી જજ બન્યા હતા. માર્ચ 2016માં તેમની બદલી કલકત્તા હાઈકોર્ટમાં કરવામાં આવી હતી. આ બદલીને લઈને પણ તેમણે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો.
જસ્ટિસ કર્ણનનું માનવું હતું કે ન્યાયતંત્રમાં દલિત જજોને મળતી વર્તણૂક અને જવાબદારીઓના વિતરણમાં ભેદભાવના સવાલો ગંભીરતાથી લેવા જોઈએ. તેમણે પોતાની સાથે થયેલા કથિત અન્યાયને વ્યક્તિગત મુદ્દો બનાવીને છોડવાને બદલે તેને ન્યાયતંત્રની વ્યવસ્થામાં રહેલી ખામી તરીકે રજૂ કર્યો હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટના જજો સામે જારી કર્યા હતા ધરપકડ વોરંટ
વર્ષ 2017માં જસ્ટિસ કર્ણન અને સુપ્રીમ કોર્ટ વચ્ચેનો વિવાદ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો હતો. તેમણે તત્કાલીન મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ જે.એસ. ખેહર સહિત સુપ્રીમ કોર્ટના સાત જજો સામે કાર્યવાહી કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. તેમણે પોતાના કોલકાતાના નિવાસસ્થાનને કામચલાઉ અદાલત ગણાવી જજોને ત્યાં હાજર થવા જણાવ્યું હતું.
જ્યારે જજો હાજર ન થયા ત્યારે તેમણે તેમની સામે ધરપકડ વોરંટ સહિતના આદેશો જારી કર્યા હતા. તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટના જજોને પાંચ વર્ષની કેદની સજા ફટકારવાનો આદેશ પણ આપ્યો હતો અને દંડની જોગવાઈ કરી હતી.
આ અસાધારણ ઘટનાએ દેશના ન્યાયતંત્રમાં અભૂતપૂર્વ સંકટ ઊભું કર્યું હતું. સુપ્રીમ કોર્ટે તેમની સામે સુઓમોટો લઈને અવમાનનાની કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી.
જેલમાં જનાર દેશના પ્રથમ હાઈકોર્ટના કાર્યરત જજ
9 મે, 2017ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટની સાત જજોની બેન્ચે જસ્ટિસ કર્ણનને કોર્ટની અવમાનના બદલ દોષિત ઠેરવી છ મહિનાની જેલની સજા ફટકારી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે તેમના વર્તનને ન્યાયતંત્રની ગરિમા અને ન્યાયિક પ્રક્રિયાની અવમાનના ગણાવ્યું હતું.
જેલની સજા થયા બાદ એક મહિનાથી વધુ સમય સુધી તેઓ પોલીસની પકડથી દૂર રહ્યા હતા. આખરે 20 જૂન, 2017ના રોજ કોયમ્બતૂરમાંથી તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ તેમને કોલકાતાની પ્રેસિડેન્સી જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. ડિસેમ્બર 2017માં છ મહિનાની સજા પૂર્ણ થયા બાદ તેમની મુક્તિ થઈ હતી. આ ઘટનાને કારણે તેઓ હોદ્દા પર હતા ત્યારે જેલની સજા મેળવનારા દેશના પ્રથમ હાઈકોર્ટ જજ બન્યા હતા. આ પ્રકરણમાં સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો પણ ઐતિહાસિક રહ્યો હતો.
આ પણ વાંચોઃ આવા જજો હોય ત્યાં ન્યાયની આશા કેવી રીતે રાખવી?
सुपरस्टार जज और भीम योद्धा जस्टिस CS KARNAN का आज निधन हो गया.
वो पहले सिटींग जज है जिन्होंने रिटायरमेंट से पहले मद्रास हाईकोर्ट और सुप्रीम कोर्ट के जजों पर भ्रष्टाचार का आरोप लगाया.
घटना 2017 की है. भ्रष्टाचार का मामला उठाने के कारण सुप्रीम कोर्ट ने अवमानना का नोटिस जारी किया.
जस्टिस KARNAN ने पलटवार करते हुए उन्होंने सुप्रीम कोर्ट के 7 जजों पर 5 साल की कठोर सजा सुना दी.
बाद में क्या हुआ वो इतिहास में दर्ज है.
न्यायपालिका में जातिवाद और परिवारवाद नही होता तो जस्टिस KARNAN सुप्रीम कोर्ट में जज नियुक्त हो जाते.
सुपरस्टार जज भीम योद्धा जस्टिस KARNAN को कोटि कोटि नमन 🙏🏼
— Kranti Kumar (@KraantiKumar) November 13, 2026
2020માં ફરી ધરપકડ, 2021માં શરતી જામીન
જસ્ટિસ કર્ણનનું વિવાદો સાથેનું જોડાણ નિવૃત્તિ બાદ પણ ચાલુ રહ્યું હતું. ડિસેમ્બર 2020માં જજોને લઈને કરવામાં આવેલી કથિત અપમાનજનક અને ધમકીભર્યા નિવેદનોનો વીડિયો સામે આવ્યા બાદ ચેન્નઈ પોલીસે તેમની ધરપકડ કરી હતી. આ વીડિયોમાં જજોના પરિવારજનો અંગે પણ વાંધાજનક નિવેદનો હોવાનો આરોપ હતો. માર્ચ 2021માં મદ્રાસ હાઈકોર્ટે તેમને શરતી જામીન આપ્યા હતા. આ વખતે પણ તેમના નિવેદનો અને વર્તનને લઈને કાનૂની ચર્ચા ઊભી થઈ હતી.
ન્યાયતંત્રમાં જાતિગત ભેદભાવનો પ્રશ્ન ફરી ચર્ચામાં
જસ્ટિસ સી.એસ. કર્ણનનું જીવન અનેક વિવાદોથી ઘેરાયેલું રહ્યું હતું. તેમના કેટલાક આદેશો અને નિવેદનોને સુપ્રીમ કોર્ટે ન્યાયિક અવમાનના ગણાવ્યાં હતાં. બીજી તરફ, તેમણે ન્યાયતંત્રની અંદર જાતિગત ભેદભાવ, જજોની નિમણૂકમાં પારદર્શિતાનો અભાવ અને ભ્રષ્ટાચારના જે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા તે પણ જાહેર ચર્ચાનો હિસ્સો બન્યા હતા.
તેમના નિધન બાદ સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે દેશના સર્વોચ્ચ ન્યાયતંત્રમાં દલિત અને આદિવાસી સમાજનું પ્રતિનિધિત્વ કેટલું છે? જજોની નિમણૂકની પ્રક્રિયામાં સામાજિક વિવિધતા અને પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે શું પગલાં લેવાય છે? અને ન્યાયતંત્રની અંદર ભ્રષ્ટાચારના આરોપોની નિષ્પક્ષ તપાસ માટે કઈ વ્યવસ્થા છે?
જસ્ટિસ કર્ણનના આરોપોનો અંતિમ ચુકાદો આપ્યા વિના પણ આ સવાલોની ગંભીરતા નકારી શકાય નહીં. તેમના જીવનનું એક પાસું ન્યાયતંત્ર સાથેનો સંઘર્ષ હતું, તો બીજું પાસું એ સંસ્થાની અંદરથી જ તેની કાર્યપદ્ધતિ સામે ઉઠાવેલો પડકાર હતો. તેમના નિધન સાથે એક હિંમતવાન ન્યાયાધીશની સફરનો અંત આવ્યો છે, પરંતુ તેમણે ઉઠાવેલા જાતિગત સમાનતા, કોલેજિયમની પારદર્શિતા અને ન્યાયતંત્રની જવાબદારીના સવાલો હજુ ખુલ્લા છે.
આ પણ વાંચોઃ દેશની સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઈકોર્ટના જજ વિરુદ્ધ 8,630 ફરિયાદો મળી
