IIT પટનાના રજિસ્ટ્રાર અવલેન્દ્ર કુમાર ઠાકુર એક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટને કારણે વિવાદમાં ફસાયા છે. દલિત સમાજ અંગે અપમાનજનક પોસ્ટ કરવા બદલ તેમની સામે પટનાના SC-ST પોલીસ સ્ટેશનમાં FIR નોંધવામાં આવી છે. પૂર્વ કોંગ્રેસી નેતા આદિત્ય પાસવાને નોંધાવેલી ફરિયાદમાં આ પોસ્ટને સમગ્ર દલિત સમાજની પ્રતિભા, મહેનત અને સંઘર્ષનું અપમાન ગણાવવામાં આવ્યું છે. હવે પોલીસ આ પોસ્ટની સત્યતા અને તેની પાછળના સંજોગોની તપાસ કરી રહી છે.
શું હતી રજિસ્ટ્રારની વિવાદાસ્પદ પોસ્ટ?
આ સમગ્ર વિવાદ IIT પટનાના રજિસ્ટ્રાર અવલેન્દ્ર કુમાર ઠાકુરના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પરથી કરવામાં આવેલી પોસ્ટને લઈને શરૂ થયો છે. ફરિયાદી આદિત્ય પાસવાનના જણાવ્યા અનુસાર, રજિસ્ટ્રારે 19 સપ્ટેમ્બરના રોજ સોશિયલ મીડિયા પર દલિત સમાજને લઈને એક પોસ્ટ કરી હતી. આ પોસ્ટમાં લખવામાં આવ્યું હોવાનું કહેવાય છે કે, ‘કાબિલ મત બનો, દલિત બનો, કામયાબી ઝક મારકર પીછે આયેગી.’
આ પણ વાંચો: ખંભાલિડાની બૌદ્ધ ગુફાઓનો પ્રોજેક્ટ 15 વર્ષ પછી પણ અધૂરો કેમ?
આ પોસ્ટનો અર્થ એવો થાય છે કે કાબેલ બનવાને બદલે દલિત બની જાઓ તો સફળતા આપોઆપ પાછળ આવશે. આ નિવેદનને લઈને દલિત સમાજમાં રોષ ફેલાયો છે. એક પ્રતિષ્ઠિત ટેકનિકલ સંસ્થાના મહત્વના વહીવટી પદ પર બેઠેલી વ્યક્તિ દ્વારા આવી ટિપ્પણી કરવામાં આવી હોવાના આક્ષેપે વિવાદને વધુ ગંભીર બનાવ્યો છે.
પૂર્વ કોંગ્રેસી નેતા આદિત્ય પાસવાને નોંધાવી ફરિયાદ
આ મામલે પૂર્વ કોંગ્રેસી નેતા આદિત્ય પાસવાને IIT પટનાના રજિસ્ટ્રાર વિરુદ્ધ લેખિત ફરિયાદ નોંધાવી હતી. ફરિયાદમાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ પોતે દલિત સમાજમાંથી આવે છે અને રજિસ્ટ્રારની પોસ્ટથી તેમની લાગણીઓને ઠેસ પહોંચી છે. તેમના મતે આ માત્ર કોઈ એક વ્યક્તિની લાગણીનો પ્રશ્ન નથી, પરંતુ દેશના કરોડો દલિત નાગરિકોના આત્મસન્માન અને ગરિમા સાથે જોડાયેલો મુદ્દો છે.
ફરિયાદમાં જણાવ્યા મુજબ, દલિત સમાજે શિક્ષણ, રોજગાર અને સામાજિક સમાનતા મેળવવા માટે લાંબો સંઘર્ષ કર્યો છે. આવા સંજોગોમાં દલિત હોવાને સફળતા સાથે જોડીને કરવામાં આવેલી કથિત ટિપ્પણી સમાજની મહેનત, પ્રતિભા અને સંઘર્ષને ઉતારી પાડવા સમાન છે. આદિત્ય પાસવાને આ નિવેદન સામે વાંધો ઉઠાવી તેને દલિત સમાજના સન્માન વિરુદ્ધ ગણાવ્યું છે.
5 નવેમ્બરે SC-ST પોલીસ સ્ટેશનમાં FIR
આદિત્ય પાસવાનની લેખિત ફરિયાદના આધારે પટનાના SC-ST પોલીસ સ્ટેશનમાં 5 નવેમ્બરના રોજ FIR નોંધવામાં આવી હોવાનું મીડિયા રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે. ફરિયાદમાં રજિસ્ટ્રાર પર દલિત સમાજની લાગણીઓને ઠેસ પહોંચાડવા, બંધારણીય ભાવનાનું અપમાન કરવા અને સમાજમાં જાતિગત વૈમનસ્ય વધે તેવી ટિપ્પણી કરવાનો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, FIRમાં કઈ ચોક્કસ કાયદાકીય કલમો લગાવવામાં આવી છે તેની વિગતો અહેવાલમાં આપવામાં આવી નથી. તેથી આ મામલે કાયદાકીય કલમો અંગે કોઈ ચોક્કસ દાવો કરી શકાય તેમ નથી.
આ પણ વાંચો: ‘RSS અને ભાજપ આજે પણ દલિતોને માણસ નથી ગણતા!’
એ.કે. ઠાકુરે પોસ્ટને ગણાવી ફેક
બીજી તરફ, પ્રો. એ.કે. ઠાકુરે પોતાના પર લાગેલા આરોપોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે આશરે દોઢ મહિના પહેલાં તેમના નામે એક ફેક પોસ્ટ પ્રસારિત કરવામાં આવી હતી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, કોઈ અજાણ્યા વ્યક્તિએ તેમના નામ અને IDનો ઉપયોગ કરીને Facebook અથવા LinkedIn પર ક્લોન પોસ્ટ તૈયાર કરી હતી.
તેમણે આક્ષેપ કર્યો છે કે કેટલાક વિરોધીઓ અને તેમના સહયોગીઓ કોઈ નક્કર કે વિશ્વસનીય પુરાવા વિના જાણીજોઈને તેમની વિરુદ્ધ ખોટો પ્રચાર કરી રહ્યા છે. આ પાછળનો હેતુ તેમની વ્યક્તિગત છબીની સાથે IIT પટનાની પ્રતિષ્ઠાને પણ નુકસાન પહોંચાડવાનો છે. પ્રો. ઠાકુરે વિવાદાસ્પદ પોસ્ટ સાથે કોઈપણ પ્રકારનો સંબંધ હોવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો છે.
આ પણ વાંચો: RSS-BJP દેશની યુનિવર્સિટીઓને ઉધઈની જેમ ખાઈ ગયા!
સાયબર સેલની મદદથી પોસ્ટની તપાસ
FIR નોંધાયા બાદ પોલીસ દ્વારા સમગ્ર મામલાની તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે. પોલીસ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સોશિયલ મીડિયા પર કરવામાં આવેલી કથિત પોસ્ટની સત્યતા ચકાસવા માટે સાયબર સેલની મદદ લેવામાં આવી રહી છે. પોસ્ટ ખરેખર રજિસ્ટ્રારના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પરથી કરવામાં આવી હતી કે નહીં, તેની સાથે જોડાયેલી ડિજિટલ વિગતો અને અન્ય પુરાવાઓની ચકાસણી કરવામાં આવશે.
“काबिल मत बनो , दलित बनो,
सफलता झक मारकर आएगी।”यह कथित बयान IIT पटना के रजिस्ट्रार द्वारा दिया जाना बेहद दुर्भाग्यपूर्ण , आपत्तिजनक और गंभीर चिंता का विषय है। IIT पटना देश के प्रतिष्ठित शैक्षणिक संस्थानों में शामिल है और ऐसे संस्थान के शीर्ष प्रशासनिक पद पर बैठे व्यक्ति की भाषा और विचारधारा का छात्रों पर गहरा प्रभाव पड़ता है। सवाल है कि जब संस्थान का रजिस्ट्रार ही इस तरह की जातिवादी और अपमानजनक सोच प्रदर्शित करेगा तो देश के हजारों छात्र उससे क्या संदेश ग्रहण करेंगे ? क्या शिक्षा के मंदिरों में भी जातीय भेदभाव और सामाजिक अपमान को जगह दी जाएगी ?
यह केवल किसी एक व्यक्ति या समुदाय का अपमान नहीं है बल्कि सामाजिक न्याय , समानता और शिक्षा की गरिमा पर चोट है । ऐसे गैर-जिम्मेदाराना और कथित जातिवादी आचरण वाले व्यक्ति को तत्काल पद से हटाकर निष्कासित किया जाना चाहिए।
इसी गंभीरता को देखते हुए मैंने इस मामले में अनुसूचित जाति एवं जनजाति (अत्याचार निवारण) अधिनियम के तहत पटना के SC-ST थाने में शिकायत दर्ज कराई है ताकि कानून के अनुसार निष्पक्ष जांच और उचित कार्रवाई हो सके और मेरा ये संघर्ष किसी व्यक्ति विशेष के खिलाफ व्यक्तिगत लड़ाई नहीं है बल्कि ये दलित समाज की अस्मिता , सम्मान और आने वाली पीढ़ियों के आत्मविश्वास की लड़ाई है । समाज में पहले से मौजूद जातीय विष को और फैलने नहीं दिया जा सकता।
शिक्षा का उद्देश्य प्रतिभा को निखारना है , जाति के आधार पर किसी का मनोबल तोड़ना नहीं इसलिए अब समय आ गया है कि ऐसे मामलों में संस्थान भी जवाबदेही तय करें और सरकार भी कठोर संज्ञान ले।
अन्याय पर चुप्पी नहीं
#BiharPolitics #bihar #Patna
@ANI @officecmbihar @prabhatkhabar @DalitOnLine
@firstbiharnews @samrat4bjp @yadavtejashwi @RJDforIndia— Aditya kumar Paswan (@adityakuumar74) October 30, 2026
અહેવાલ મુજબ, તપાસની પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે IIT પટનાના રજિસ્ટ્રાર અવલેન્દ્ર કુમાર ઠાકુરની પણ ટૂંક સમયમાં પૂછપરછ કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. જોકે, આ મામલે તેમની પૂછપરછ થઈ ગઈ હોવાની પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી.
અનામત કોઈ રાજકીય ભેટ નહીં, બંધારણીય જોગવાઈ: ફરિયાદી
ફરિયાદી આદિત્ય પાસવાને અનામતના મુદ્દાને પણ પોતાની રજૂઆતમાં મહત્વ આપ્યું છે. તેમનું કહેવું છે કે અનામત કોઈ રાજકીય પક્ષ દ્વારા આપવામાં આવેલી ભેટ નથી, પરંતુ સદીઓથી ચાલી આવતી સામાજિક અસમાનતા અને ભેદભાવ દૂર કરવા માટે બંધારણમાં કરવામાં આવેલી જોગવાઈ છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની લડાઈ કોઈ ચોક્કસ જાતિ કે સમાજ વિરુદ્ધ નથી, પરંતુ બંધારણીય મૂલ્યો, સામાજિક સન્માન અને સમાનતાના અધિકારના સમર્થનમાં છે.
આ પણ વાંચો: PM મોદીની હાજરીમાં IIT દિલ્હીમાં વૈદિક મંત્રો વાગતા વિવાદ!
તેમના મતે, IIT જેવી પ્રતિષ્ઠિત શૈક્ષણિક સંસ્થામાં મહત્વપૂર્ણ વહીવટી જવાબદારી સંભાળતી વ્યક્તિ દ્વારા આવી કથિત ટિપ્પણી કરવામાં આવે તો તે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. આવી ટિપ્પણીઓથી સમાજમાં જાતિગત કડવાશ અને વૈમનસ્ય વધવાની શક્યતા રહે છે.
હવે રજિસ્ટ્રારની ભૂમિકા પર સૌની નજર
આ મામલે FIR નોંધાયા બાદ હવે પોલીસ તપાસમાં કયા તથ્યો સામે આવે છે તેના પર સૌની નજર છે. ખાસ કરીને સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટની સત્યતા, તેની પાછળનો સંદર્ભ અને રજિસ્ટ્રારની ભૂમિકા અંગે તપાસ મહત્વપૂર્ણ બની રહેશે.
એક તરફ ફરિયાદી આદિત્ય પાસવાને કથિત ટિપ્પણીને સમગ્ર દલિત સમાજના આત્મસન્માન પર પ્રહાર ગણાવ્યો છે, તો બીજી તરફ પોલીસ દ્વારા પુરાવાના આધારે તપાસ આગળ વધારવામાં આવી રહી છે. હાલ આ મામલે FIR નોંધાઈ છે, પરંતુ તપાસ પૂર્ણ થઈ નથી અને રજિસ્ટ્રાર સામેના આક્ષેપો હજુ સાબિત થયા નથી.
આ પણ વાંચો: IIT મંડીમાં પોસ્ટર લાગ્યું, ‘શુદ્રોએ સવર્ણોની સેવા કરવી જોઈએ!’
