અમેરિકાના મેપલ (Maple) શહેરમાં ભારતની સામાજિક ક્રાંતિના મશાલચી અને બંધારણના ઘડવૈયા બોધિસત્વ ડો. આંબેડકરના નામે પ્રથમ બુદ્ધ વિહારની સ્થાપના કરીને એક નવો ઈતિહાસ રચાયો છે. આ ઘટના માત્ર અમેરિકામાં વસતા ભારતીય મૂળના લોકો માટે ગૌરવની વાત નથી, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આંબેડકરવાદી અને બૌદ્ધ આંદોલનને એક નવી અને શક્તિશાળી દિશા આપનારી ઘટના સાબિત થઈ રહી છે. ત્રીજા ખંડમાં સ્થાપિત આ વિહાર હવે સ્વતંત્રતા, સમાનતા અને બંધુતાના મૂલ્યોનું વૈશ્વિક કેન્દ્ર બની રહેશે.
આંબેડકરવાદી એનઆરઆઈ સમાજનો મહાસંકલ્પ
આ પ્રોજેક્ટને જમીન પર ઉતારવામાં અમેરિકામાં વસતા ભારતીય મૂળના આંબેડકરવાદી પ્રવાસીઓ, બુદ્ધિજીવીઓ અને પ્રગતિશીલ સામાજિક સંગઠનોએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. વર્ષોના અથાગ સંઘર્ષ, સમર્પણ અને આર્થિક સહયોગના બળે આ ઐતિહાસિક બૌદ્ધ કેન્દ્ર આકાર પામી શક્યું છે.
આ પણ વાંચો: એ પુસ્તક જે વાંચીને Dr. Ambedkar ચોધાર આંસુએ રડ્યા હતા
મેપલ શહેરના આ નવનિર્મિત બુદ્ધ વિહારમાં ધમ્મના પ્રચાર-પ્રસાર માટે મોટા પાયે કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. અહીં નિયમિતપણે ધમ્મ વંદના, વિપશ્યના તથા ધ્યાન (Meditation) સત્રો અને બાબાસાહેબના ઐતિહાસિક સાહિત્ય પર ગહન ચર્ચાઓ યોજાઈ રહી છે. આ સિવાય, વિદેશમાં ઉછરી રહેલી નવી પેઢીને પોતાના ગૌરવશાળી ઈતિહાસ, ભારતીય બંધારણના મૂલ્યો અને માનવ અધિકારો પ્રત્યે જાગૃત કરવા માટે વિશેષ વર્કશોપનું પણ આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે.
વૈચારિક ક્રાંતિ અને ચેતનાની નવી લહેર
નિષ્ણાતો અને સામાજિક વિશ્લેષકોના મતે મેપલમાં આ પ્રથમ બુદ્ધ વિહારની સ્થાપના માત્ર એક ધાર્મિક સ્થળનું નિર્માણ નથી, પરંતુ તે અમેરિકાની ધરતી પર ચાલી રહેલા આંબેડકરવાદી ચેતના આંદોલનની બહુ મોટી વૈચારિક જીત છે. આ ઐતિહાસિક ઘટના બાદ સમગ્ર વિશ્વના બહુજન અને બૌદ્ધ સમાજમાં અભૂતપૂર્વ ઉત્સાહ અને નવો આત્મવિશ્વાસ જોવા મળી રહ્યો છે.
આ કેન્દ્ર સાત સમુંદર પાર રહીને જાતિવાદ અને ભેદભાવ મુક્ત સમાજની કલ્પના કરનારા લોકો માટે એક મજબૂત આશ્રયસ્થાન તરીકે કામ કરશે. અહીં માત્ર ભારતીય મૂળના લોકો જ નહીં, પરંતુ અમેરિકન નાગરિકો પણ બૌદ્ધ દર્શન અને બાબાણાહેબના સામાજિક ન્યાયના સિદ્ધાંતોને નજીકથી સમજવા માટે મોટી સંખ્યામાં પહોંચી રહ્યા છે.
આ પણ વાંચો: ન્યૂયોર્કે પહેલીવાર 14મી એપ્રિલને Dr.Ambedkar Day જાહેર કર્યો
અમેરિકામાં વધતો બાબાસાહેબનો પ્રભાવ
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અમેરિકામાં ડો. આંબેડકરને સમર્પિત અનેક મોટા અને ઐતિહાસિક માઇલસ્ટોન સ્થાપિત થયા છે, જેમાંથી મેપલનું આ બુદ્ધ વિહાર તાજેતરનું ઉદાહરણ છે. આ પહેલા પણ અમેરિકામાં બે મોટા ઐતિહાસિક કાર્યો પૂર્ણ થયા છે:
‘સ્ટેચ્યુ ઓફ ઈક્વાલિટી’ (મેરીલેન્ડ): ભારત બહાર ડો. આંબેડકરની સૌથી ઊંચી 19 ફીટની પ્રતિમાનું અનાવરણ મેરીલેન્ડના ‘આંબેડકર ઈન્ટરનેશનલ સેન્ટર’ (AIC) ખાતે કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રતિમાને પ્રસિદ્ધ મૂર્તિકાર રામ સુતારે તૈયાર કરી છે, જેમણે ભારતમાં ‘સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી’ બનાવી છે.
મહાબોધિ ઈન્ટરનેશનલ બુદ્ધિસ્ટ સેન્ટર (ટેક્સાસ): ટેક્સાસના ગાર્લેન્ડ શહેરમાં પણ આંબેડકરવાદી બૌદ્ધ સમુદાય (ABAT) ની સક્રિય પહેલથી એક ભવ્ય મહાબોધિ ઈન્ટરનેશનલ બુદ્ધિસ્ટ સેન્ટરનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં વિશ્વભરના ભિક્ષુઓએ ભાગ લીધો હતો.
अमेरिका के मैपल में बोधिसत्व बाबासाहब डॉ. आंबेडकर के नाम पर पहला बुद्ध विहार
जय भीम नमो बुद्धाय 🙏 pic.twitter.com/8kal3Ju8PR— Sanjay Bharti Unnao jia /up (@SanjayBhar83486) September 15, 2026
‘પ્રબુદ્ધ ભારત’ તરફ ડગલું અને માનવ કલ્યાણ
મેપલના બુદ્ધ વિહારના ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે પ્રવાસીઓએ સંકલ્પ લીધો હતો કે આ કેન્દ્ર કોઈ એક જાતિ કે વર્ગ પૂરતું સીમિત ન રહેતા સમગ્ર માનવજાતના કલ્યાણ માટે સમર્પિત રહેશે. ડો. આંબેડકરે 1956 માં નાગપુરની ઐતિહાસિક ધરતી પર લાખો અનુયાયીઓ સાથે બૌદ્ધ ધમ્મની દીક્ષા લઈને ભારતને ‘પ્રબુદ્ધ ભારત’ બનાવવાનું સ્વપ્ન જોયું હતું. આજે તેમનું એ સ્વપ્ન અમેરિકાની ધરતી પર પણ સાકાર થતું દેખાઈ રહ્યું છે. આ વિહાર આવનારા સમયમાં વૈશ્વિક શાંતિ, બૌદ્ધ દર્શનના વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણ અને સામાજિક ક્રાંતિનો મોટો સ્ત્રોત બનશે.
આ પણ વાંચો: સાબરકાંઠાના વડાલીમાં ડૉ.આંબેડકરની પ્રતિમાના ચશ્મા ચોરાયા
