જાતિવાદનો ગઢ ગણાતા યુપીમાં ઈફ્તારના નામે મુસ્લિમોને હેરાન કરવાના કિસ્સાઓ વધ્યાં છે. આવી જ એક ઘટના અહીંના શ્રાવસ્તી જિલ્લામાં બની છે. અહીંના સિરસિયા વિસ્તારમાં આવેલા સોનપથરી આશ્રમ પાસે એક વહેતી જળધારામાં ઈફ્તાર પાર્ટીના ભોજનના અવશેષો ફેંકવાના આરોપસર ચાર મુસ્લિમ યુવકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. જમાલ અહેમદ, ઈરફાન અહેમદ, ઈમરાન અહેમદ અને ઝહીર ખાન નામના વ્યક્તિઓને જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા છે.
આ આખી ઘટનામાં આક્ષેપ એવો છે કે મંગળવારે આયોજિત એક ઈફ્તાર કાર્યક્રમમાં માંસ પીરસવામાં આવ્યું હતું અને ત્યારબાદ વધેલું ભોજન તે જ સ્ટ્રીમમાં ફેંકવામાં આવ્યું હતું જેનો ઉપયોગ આશ્રમ પવિત્ર કાર્યો માટે કરે છે. આશ્રમના પ્રમુખ હરિ શરણાનંદે આરોપ મૂક્યો કે જ્યારે તેમણે આ બાબતે વાંધો ઉઠાવ્યો ત્યારે તેમને ધમકીઓ આપવામાં આવી હતી. જોકે, આ બાબતમાં પોલીસની ભૂમિકા શંકાસ્પદ જણાય છે કારણ કે માત્ર એક પક્ષના આરોપોના આધારે અને યોગ્ય તપાસ વગર જ સીધી ધરપકડ કરવામાં આવી છે. આ પ્રકારની કડકાઈ માત્ર લઘુમતી સમાજના લોકો સામે જ કેમ જોવા મળે છે તે એક મોટો પ્રશ્ન છે.
લઘુમતીઓને નિશાન બનાવવાની વ્યવસ્થિત પેટર્ન
ઉત્તર પ્રદેશમાં આ પ્રકારની ધરપકડો કોઈ છૂટીછવાઈ ઘટના નથી, પરંતુ લઘુમતીઓને માનસિક અને કાયદાકીય રીતે હેરાન કરવાની એક વ્યવસ્થિત પેટર્નનો ભાગ લાગે છે. જ્યારે કોઈ જાહેર સ્થળે કે નદી-નાળામાં ગંદકી કે કચરો ફેંકવામાં આવે ત્યારે સામાન્ય રીતે નગરપાલિકા કે સ્થાનિક તંત્ર દ્વારા દંડ કે સૂચના આપવામાં આવતી હોય છે. પરંતુ અહીં, ભોજનના નિકાલને સીધો જ ધાર્મિક લાગણી સાથે જોડી દેવામાં આવ્યો છે. ભારતીય ન્યાય સંહિતાની એવી કલમો હેઠળ ગુનો નોંધવામાં આવ્યો છે જેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે બે જ્ઞાતિઓ વચ્ચે દુશ્મનાવટ ફેલાવવાના હેતુથી કરવામાં આવતા ગુનાઓ માટે થાય છે.
આ પણ વાંચો: પૂજારી મંદિરમાં બેસીને નોનવેજ ખાઈ રહ્યા હતા, લોકોને ખબર પડતા ધીબેડી નાખ્યા!
આ મામલે ધરપકડ કરાયેલા ચારેય યુવકો ખેતમજૂરી કે નાના વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા સામાન્ય શ્રમજીવી પરિવારોના હોવાનું મનાય છે. તેમના માટે કાયદાકીય લડાઈ લડવી અને જેલમાંથી બહાર આવવું આર્થિક રીતે અત્યંત મુશ્કેલ છે. આ રીતે, નાની ભૂલ અથવા માત્ર આરોપોના આધારે મુસ્લિમ યુવાનોનું ભવિષ્ય અને તેમની આજીવિકા જોખમમાં મૂકવામાં આવી રહી છે. ધાર્મિક સ્થળોની પવિત્રતા જળવાય તે જરૂરી છે, પરંતુ તેને બહાનું બનાવીને કોઈ એક ચોક્કસ સમાજને નિશાન બનાવવો તે ન્યાય સંગત નથી.
અગાઉ ગંગામાં હોડીમાં ઈફ્તાર કરી રહેલા 14 યુવકોની ધરપકડ કરાઈ હતી
શ્રાવસ્તીની ઘટના પહેલા વારાણસીમાં પણ આવો જ એક કિસ્સો પ્રકાશમાં આવ્યો હતો. ગંગા નદીમાં એક નૌકા પર ઈફ્તાર કરી રહેલા 14 મુસ્લિમ યુવકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ યુવકો પર આરોપ હતો કે તેમણે નદીમાં ચિકન બિરયાની ખાધી અને તેના હાડકાં ગંગામાં પધરાવ્યા, જેનાથી હિન્દુઓની લાગણી દુભાઈ છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, આ ફરિયાદ ભાજપની યુવા પાંખના નેતા દ્વારા કરવામાં આવી હતી અને પોલીસે તુરંત જ હરકતમાં આવીને ધરપકડો કરી હતી.
આ પણ વાંચો: અમદાવાદમાં હિંદુ યુવતી-મુસ્લિમ યુવકના લગ્ન મુદ્દે VHP-બજરંગદળે ધમાલ મચાવી
શું ગંગા નદી કે અન્ય જળસ્ત્રોતોમાં માત્ર મુસ્લિમો દ્વારા ફેંકવામાં આવતી સામગ્રીથી જ પ્રદૂષણ ફેલાય છે? ગંગામાં દરરોજ કેટલાય ટન કચરો, ફૂલો અને અન્ય સામગ્રી ફેંકવામાં આવે છે, પરંતુ તેમાં ક્યારેય આવી કડક ફોજદારી કાર્યવાહી જોવામાં આવતી નથી. જ્યારે ઈફ્તાર કે કોઈ મુસ્લિમ તહેવારની વાત આવે છે, ત્યારે તેને આસ્થા અને અપવિત્રતા સાથે જોડીને ધરપકડોના તમાશા કરવામાં આવે છે. આ ઘટનાઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે કાયદાનો ઉપયોગ ન્યાય આપવા માટે નહીં, પરંતુ ડર પેદા કરવા અને ચોક્કસ વર્ગને હાંસિયામાં ધકેલવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે.
તંત્રનો પક્ષપાતી અભિગમ અને ભયનું વાતાવરણ
ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસ જે રીતે ફરિયાદ મળતાની સાથે જ મુસ્લિમ યુવકોને જેલના સળિયા પાછળ ધકેલી દે છે, તે દર્શાવે છે કે રાજ્યમાં લઘુમતીઓ માટે ન્યાયની વ્યાખ્યા બદલાઈ રહી છે. શ્રાવસ્તીમાં જે ચાર યુવકોની ધરપકડ થઈ છે, તેમના પરિવારો હવે આર્થિક અને સામાજિક મુસીબતમાં મુકાઈ ગયા છે. સમાજમાં શાંતિ જાળવવાની જવાબદારી પોલીસની છે, પરંતુ જ્યારે પોલીસ પોતે જ એક પક્ષની તરફેણ કરીને બીજા પક્ષને માત્ર શંકાના આધારે જેલમાં મોકલે છે, ત્યારે લોકશાહીના પાયા નબળા પડે છે.
લઘુમતી સમાજમાં ડર પેદા કરવાનું ષડયંત્ર
આ તમામ કિસ્સાઓમાં એક બાબત સમાન છે: લઘુમતી વિરોધી માનસિકતા ધરાવતા સંગઠનો ફરિયાદ કરે છે અને પોલીસ કોઈ પણ પ્રકારની સ્વતંત્ર તપાસ વગર પગલાં ભરે છે. માંસ ફેંકવાનો વિવાદ હોય કે ગંગામાં ઈફ્તારનો, આ તમામ મુદ્દાઓ વાતચીત દ્વારા અથવા સામાન્ય દંડ દ્વારા ઉકેલી શકાયા હોત. પરંતુ, તેને કોમી રંગ આપીને જે ધરપકડો કરવામાં આવી રહી છે, તે ઉત્તર પ્રદેશમાં લઘુમતીઓની હાલત અને તેમની સુરક્ષા પર ગંભીર સવાલ ઉભા કરે છે. આ પ્રકારની હેરાનગતિ લઘુમતી સમાજમાં અસલામતીની ભાવનાને વધારે મજબૂત કરી રહી છે.
આ પણ વાંચો: ‘મંગળવારે જો મટનની દુકાન ખોલી તો તારી દુકાન સળગાવી દઈશ…’
