મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવ(MP Chief Minister Mohan Yadav) અને તેમના પરિવાર દ્વારા ઉજ્જૈન અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં મોટા પાયે કરવામાં આવેલી જમીનની ખરીદીને લઈને ગંભીર સવાલો(Ujjain Land Scam) ઉભા થયા છે. ‘ધ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસ’ના(The Indian Express) એક વિસ્તૃત અને સનસનાટીપૂર્ણ અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે મોહન યાદવે ડિસેમ્બર 2023માં મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી પદના શપથ લીધા બાદ, તેમના પરિવારે અને તેમની સાથે સંકળાયેલી રિયલ એસ્ટેટ કંપનીઓએ ઉજ્જૈનમાં અંદાજે 45 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે 137 અલગ-અલગ પ્લોટ ખરીદ્યા છે. આ તમામ પ્રોપર્ટીનું કુલ ક્ષેત્રફળ લગભગ 168 એકર જેટલું થવા જાય છે.
આ સમગ્ર મામલામાં સૌથી ચોંકાવનારી અને શંકાસ્પદ બાબત એ છે કે આ જમીનો ઉજ્જૈનના એવા વિસ્તારોમાં ખરીદવામાં આવી છે જ્યાં રાજ્ય સરકાર દ્વારા કરોડો રૂપિયાના ખર્ચે નવા હાઈવે અને સડક પરિયોજનાઓ મંજૂર કરવામાં આવી છે તેમજ માસ્ટર પ્લાન હેઠળ જમીનનો ઉપયોગ (લેન્ડ યુઝ) બદલવામાં આવ્યો છે. આ અહેવાલ જાહેર થયા બાદ વિપક્ષી કોંગ્રેસે મુખ્યમંત્રી પર સત્તાનો દુરુપયોગ કરીને પોતાના પરિવારને કરોડો રૂપિયાનો આર્થિક ફાયદો કરાવવાનો આક્ષેપ લગાવ્યો છે અને આ મામલે ઉચ્ચ સ્તરીય તપાસની માંગ તેજ કરી છે.
મુખ્યમંત્રી બન્યા બાદ જમીન ખરીદીમાં અસાધારણ ઉછાળો
અંગ્રેજી અખબારના અહેવાલની ક્રોનોલોજી મુજબ, 13 ડિસેમ્બર 2023ના રોજ મુખ્યમંત્રી બન્યા બાદથી લઈને ડિસેમ્બર 2025 સુધીના બે વર્ષના ટૂંકા ગાળામાં યાદવ પરિવાર દ્વારા જમીન ખરીદવાની ગતિ ખૂબ જ ઝડપી બનાવવામાં આવી હતી. આ જમીનો ખરીદનારાઓમાં ખુદ મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવ, તેમના પત્ની સીમા યાદવ, પુત્ર વૈભવ, પુત્રવધૂ શાલિની યાદવ, ભાઈઓ નંદલાલ યાદવ અને નારાયણ યાદવ, બહેન કલાવતી તેમજ ગોવિંદ, નિલેશ, રેખા અને અભય યાદવ જેવા નજીકના સંબંધીઓ સામેલ છે.
આ પણ વાંચોઃ MPમાં ભાજપ નેતાઓએ આદિવાસીઓની 3 લાખ એકર જમીન ખરીદી!
આ ઉપરાંત પરિવારની માલિકીની ચાર પ્રમુખ રિયલ એસ્ટેટ કંપનીઓ દ્વારા પણ આ વિસ્તારોમાં મોટું રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે. અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે, સીએમ બનતા પહેલા પણ આ પરિવાર પાસે ઉજ્જૈન વિસ્તારમાં 108 પ્લોટમાં આશરે 150 એકર જમીન ઉપલબ્ધ હતી, જેમાંથી 85 એકર જમીન તે સમયે ખરીદાઈ હતી જ્યારે મોહન યાદવ રાજ્યના શિક્ષણ મંત્રી તરીકે કાર્યરત હતા. આમ, સત્તામાં આવતાની સાથે જ પરિવારની સંપત્તિમાં આટલો મોટો વધારો ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
હાઈવે યોજનાઓ આસપાસ જ જમીનોનું આયોજનબદ્ધ રોકાણ
અહેવાલની ઊંડાણપૂર્વકની વિગતો અનુસાર, મુખ્યમંત્રી બન્યા બાદ ખરીદાયેલી 168 એકર જમીનમાંથી આશરે 111 એકર જમીન બરાબર એવા પ્રાઇમ લોકેશન પર આવેલી છે જે નવી સડક અને રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ પરિયોજનાઓની તદ્દન નજીક અથવા તેની આસપાસ છે. આ જમીનો ગંગેડી, ઉનહેલ, જયવંતપુરા, ચંદેસરા, કરાડિયા, નવાખેડા અને કરૌંદિયા જેવા ઉજ્જૈનના પ્રમુખ વિસ્તારોમાં સ્થિત છે. સ્થાનિક રિયલ એસ્ટેટ વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આ વિસ્તારોમાં સરકારી રોડ પ્રોજેક્ટ્સ આવવાના કારણે જમીનના ભાવોમાં ભવિષ્યમાં કરોડો રૂપિયાનો જંગી ઉછાળો આવવો નિશ્ચિત છે, જેનો સીધો આર્થિક લાભ મુખ્યમંત્રીના પરિવારને મળશે.
ખાસ કરીને ગંગેડી ક્ષેત્રમાં ઉજ્જૈન-ઇન્દોર અને ઉજ્જૈન-બડનગર હાઇવેના જંક્શન નજીક પરિવારે 38 અલગ-અલગ સોદા કરીને 51 એકર જમીન ખરીદી છે, જ્યારે ઉનહેલ ખાતે નવા ઉજ્જૈન-નાગદા હાઇવેની બંને બાજુએ 29 એકર જમીન ખરીદવામાં આવી છે. સરકારી નકશા અને પ્રોજેક્ટની માહિતી વહીવટી સ્તરેથી લીક થઈ હોવાના આક્ષેપો પણ થઈ રહ્યા છે.
આ પણ વાંચોઃ જુનિયર ક્લાર્ક પેપર કૌભાંડના મુખ્ય આરોપીને ભાજપે યુવા મોરચા પ્રમુખ બનાવ્યો
ઉજ્જૈન માસ્ટર પ્લાન 2035 અને લેન્ડ યુઝ બદલવાનો મોટો ખેલ
આ વિવાદનું બીજું સૌથી મોટું પાસું ઉજ્જૈન માસ્ટર પ્લાન 2035 સાથે જોડાયેલું છે. આ સત્તાવાર સરકારી પ્લાન હેઠળ જે વિસ્તારોની કૃષિ (ખેતીલાયક) જમીનને રહેણાંક (રેસિડેન્શિયલ) અને વ્યાવસાયિક (કોમર્શિયલ) ઉપયોગ માટે મંજૂરી આપવામાં આવી છે, તે જ વિસ્તારોમાં યાદવ પરિવારની કરોડોની જમીનો આવેલી છે. નાનાખેડા, સાવરાખેડી અને ઢેઢિયા જેવા પ્રાઇમ લોકેશન પર સરકારી સ્તરે લેન્ડ યુઝ બદલાતા જ આ જમીનોની બજાર કિંમત રાતોરાત આસમાને પહોંચી ગઈ છે. વિપક્ષનો સીધો આરોપ છે કે સત્તાવાર નીતિઓમાં ફેરફાર કરીને જાણીજોઈને તે જ વિસ્તારોની કિંમતો વધારવામાં આવી છે જ્યાં મુખ્યમંત્રીના પરિવારની અગાઉથી મોટી હિસ્સેદારી કે માલિકી હતી.
કોંગ્રેસે લગાવ્યા ભ્રષ્ટાચારના ગંભીર આરોપો
આ સમગ્ર મામલાને હિતોના ટકરાવ (કોન્ફ્લિક્ટ ઓફ ઇન્ટરેસ્ટ) અને સત્તાવાર પદના દુરુપયોગનું સ્પષ્ટ ઉદાહરણ ગણાવીને મધ્યપ્રદેશ કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ જીતુ પટવારીએ મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવ પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. જીતુ પટવારીએ સોશિયલ મીડિયા પર સવાલ ઉઠાવતા લખ્યું કે, “મુખ્યમંત્રી જી, સત્તાના રસ્તાઓ કોની સંપત્તિમાં વધારો કરી રહ્યા છે?” તેમણે ઉમેર્યું કે સત્તાધારીઓએ સમજવું પડશે કે પદ આપવું સરળ છે પરંતુ પ્રતિષ્ઠા જાળવવી કઠિન છે. મુખ્યમંત્રીના પરિવાર દ્વારા બરાબર એ જ વિસ્તારોમાં જમીન ખરીદવી જ્યાં સરકારી પરિયોજનાઓ આવી રહી છે, તે વહીવટી પારદર્શિતા અને નૈતિકતા સામે મોટા સવાલો ખડા કરે છે અને આ સીધો આર્થિક ભ્રષ્ટાચાર છે.
कुल भूमि स्वामित्व रिपोर्ट के मुताबिक, मध्य प्रदेश के मुख्यमंत्री मोहन यादव के परिवार और रिश्तेदारों के पास 245 प्लॉट में 335 एकड़ जमीन है।
• नीलेश यादव: 108 एकड़
• गोविंद यादव: 47 एकड़
• मोहन यादव: 17 एकड़
• सीमा यादव: 11 एकड़
• वैभव यादव: 17 एकड़
• शालिनी यादव: 10 एकड़… pic.twitter.com/BaIGuNHVkZ— Jitendra (Jitu) Patwari (@jitupatwari) June 23, 2026
મુખ્યમંત્રી કાર્યાલયનું મૌન
બીજી તરફ, ‘ધ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસ’ દ્વારા આ સંદર્ભે મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવ અને તેમના કાર્યાલયને વિગતવાર પ્રશ્નાવલી મોકલવામાં આવી હતી, પરંતુ તેમની તરફથી કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આપવામાં આવી નથી. જો કે, રાજ્ય સરકારના કેટલાક વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું કે યાદવ પરિવાર વર્ષોથી રિયલ એસ્ટેટના વ્યવસાયમાં સક્રિય છે, તેથી તેમના વ્યાપારી સોદાઓને સીધા મુખ્યમંત્રીના પદ સાથે સાંકળવા યોગ્ય નથી. મુખ્યમંત્રીના ભાઈ ગોવિંદ યાદવના પુત્ર અનંત યાદવે પરિવારનો બચાવ કરતા જણાવ્યું કે તેમનો પરિવાર 2010થી આ બિઝનેસમાં છે અને ઘણા જમીન સોદાની પ્રક્રિયા 2020માં જ શરૂ થઈ ગઈ હતી જ્યારે મોહન યાદવ સીએમ કે મંત્રી પણ નહોતા. તેમણે સવાલ કર્યો કે જો પરિવારનો કોઈ સભ્ય મુખ્યમંત્રી બન્યો હોય, તો શું બાકીના સભ્યોએ પોતાનો કાયદેસરનો વ્યવસાય બંધ કરી દેવો જોઈએ?
જમીન ખરીદીથી લઈને મોટા હાઉસિંગ પ્રોજેક્ટ્સનું સામ્રાજ્ય
અહેવાલમાં એવો પણ દાવો કરાયો છે કે પરિવાર દ્વારા ખરીદાયેલી જમીનોને હવે મોટા રહેણાંક પ્રોજેક્ટ્સમાં ફેરવવામાં આવી રહી છે. ગંગેડી ખાતેની 41 એકર જમીન ઇન્દોરની એક જાણીતી કન્સ્ટ્રક્શન કંપનીને ડેવલપમેન્ટ માટે સોંપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, નિલેશ યાદવે ‘સાંવરિયા’ બ્રાન્ડ હેઠળ સાંવરિયા ધામ, સાંવરિયા ડ્રીમ્સ, સાંવરિયા ગ્રીન અને સાંવરિયા રેસિડેન્સી જેવા અનેક મોટા રહેણાંક પ્રોજેક્ટ્સ શરૂ કર્યા છે, જે મધ્યપ્રદેશ રેરા (RERA) માં વિધિવત નોંધાયેલા છે. ઉજ્જૈનમાં હાલમાં ચાલી રહેલા સિંહસ્થ મહાકુંભ અને શહેરી વિકાસના અબજો રૂપિયાના કામો વચ્ચે આ જમીન કૌભાંડનો મુદ્દો આવનારા દિવસોમાં રાજ્યમાં ભારે રાજકીય ગરમાવો લાવે તેવા પૂરેપૂરા સંકેતો છે.
આ પણ વાંચોઃ ‘હું ભાજપ પ્રમુખ છું, એટ્રોસિટીની ફરિયાદ ખેંચી લે નહીંતર પત્તો નહીં લાગે!’
